menu

Nieuwsbrief 27 - december 2011

L histoire se repete. Harde asbestlessen worden nog steeds niet getrokken (Machiel van der Woude).

Oktober 2005 schreef ik voor de IAS-nieuwsbrief een editorial onder de titel Asbest houdt de wereld ernstig bezig. In die bijdrage werd aan de hand van verschillende voorbeelden vastgesteld dat de mondiale toepassing van asbest geweldige problemen op verschillende gebieden genereert: medisch en epidemiologisch, milieu en veiligheid, juridisch en uiteraard ook politiek. In deze nieuwsbrief, 6 jaar later, wordt de aandacht gevestigd op een schrijnende situatie in India, die onderstreept dat asbest de komende decennia de wereld ernstig bezig zal blijven houden.

Lees verder

IAS nieuws

Nieuw bedrag TAS per 2012

Staatssecretaris De Krom van Sociale Zaken heeft het bedrag voor de tegemoetkoming inzake de Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers per 1 januari 2012 vastgesteld op 18.626 euro. Bron: Staatscourant, 12 december 2011.

Epidemiologisch nieuws

Meta-analyse asbest en longkanker

Lenters e.a. (2011) concluderen op basis van een meta-analyse dat een berekening op basis van uitsluitend studies met een kwalitatief betere schatting van de asbestblootstelling een gemiddeld hoger risico op longkanker aangeeft dan als studies van mindere kwaliteit in de berekening worden meegenomen. Het verschil in carcinogene potentie tussen chrysotiel en amfibool asbest is op basis van het schaarse, huidige epidemiologisch bewijs niet aan te geven. Daarvoor is meer onderzoek van voldoende kwaliteit nodig. Deze analyse onderbouwt het advies van de Gezondheidsraad uit juni 2010 dat de normen voor blootstelling aan asbest moeten worden aangescherpt. Bron: Lenters, V. e.a. (2011).

Zuid Korea voorspelt toename asbestkanker tot 2045

Het Zuid-koreaanse ministerie van Milieu verwacht dat het jaarlijks aantal nieuwe gevallen van mesothelioom pas in 2045 een piek zal bereiken. Het ministerie gaat bij deze schatting uit van een latentietijd van 10 tot 30 jaar. Een verhoudingsgewijs korte periode als vergeleken wordt met internationaal epidemiologisch onderzoek. Het jaarlijks aantal geregistreerde mesothelioompatienten is inmiddels gestegen van 61 in 1996 tot 152 in 2007. Sinds 2009 geldt in Zuid Korea een verbod op productie, import en gebruik van producten met meer dan 0,1% asbest. In april 2012 zal een nieuwe wet van kracht worden die het gebruik van asbest verder zal beperken. Bron: Xinhua General News Service 28 september, The Korea Herald, 3 oktober 2011.

Asbestziekten bij automonteurs

Franse onderzoekers bestudeerden ct-scans van 103 automonteurs die in hun werk uitsluitend aan asbest waren blootgesteld. In vijf gevallen (4,3%) vonden zij pleurale plaques, een niet-kwaadaardige asbestgerelateerde longafwijking, in een geval symptomen van asbestose, een stoflongziekte. Het gegeven dat slechts een klein deel van de monteurs asbestafwijkingen had doet de onderzoekers concluderen dat de cumulatieve asbestblootstelling in deze beroepsgroep laag is geweest. Bron: Ameille, J. e.a. (2011).

Overzichtsstudie asbest en eierstokkanker

Op basis van een meta-analyse van 18 studies naar beroepsmatig aan asbest blootgestelde vrouwen concluderen Camargo e.a. dat asbestblootstelling samenhangt met een hoger dan gemiddeld risico op eierstokkanker. Dit resultaat is in overeenstemming met een eerdere conclusie van de International Agency for Research on Cancer (IARC). Bron: Camargo, M.C. e.a. (2011).

Effect van asbestblootstellingsintensiteit en duur

Het risico op pleuraal mesothelioom (longvlieskanker) wordt groter naarmate de asbestblootstellingsintensiteit groter en de blootstellingsduur langer is geweest. Dit risico wordt kleiner naarmate men ouder (boven de 20) was op het eerste moment van blootstelling en naarmate het laatste moment van asbestblootstelling langer dan 30 jaar geleden heeft plaatsgevonden. Bron: Lacourt, A. e.a. (2011).

Nog steeds toename mesothelioom in Verenigd Koninkrijk

Recent uitgebrachte cijfers van de Britse Health and Safety Executive laten zien dat het aantal mensen dat jaarlijks in het Verenigd Koninkrijk aan mesothelioom overlijdt nog steeds toeneemt. Dit aantal is gestegen van 153 in 1968 tot 2321 in 2009. Meer dan 80% is man. Op dit moment lopen mannen die in de periode dat asbest nog volop werd gebruikt in de bouw werkten het hoogste risico op de ziekte. Bij vrouwen lijkt het met name te gaan om niet-beroepsgerelateerde asbestblootstelling. Naar schatting zal de incidentie voor mannen pas na 2016 af gaan nemen en voor vrouwen nog later. Bron: Health and Safety Executive, november 2011.

Italie en asbest

Fazzo e.a. vonden een hoger dan gemiddeld aantal gevallen van asbestgerelateerde kanker in gebieden waar veel met asbest is gewerkt in de asbestcementindustrie, scheepsbouw, olieraffinaderijen en andere petrochemische industrie en in mindere mate in de textielindustrie en spoorwagonbouw en reparatie. Menegozzo e.a. analyseerden de medische gegevens van 1247 mannen die tussen 1950 en 1986 in een Italiaanse asbestcementfabriek hadden gewerkt. Zij vonden bij deze groep een hoger dan gemiddeld sterftecijfer voor asbestose, longkanker, pleuraal (longvlies) en peritoneaal (buikvlies)mesothelioom. Bron: Fazzo, L. e.a. (2011); Menegozzo, S. e.a. (2011).

VK: 1 op de 5 kankers door asbest of chemicalien

1 op de 5 gevallen van kanker in het Verenigd Koninkrijk komt door blootstelling aan chemicalien of asbest. Dit is een van de resultaten van en uitgebreid onderzoek naar de invloed van leefstijl- en milieugerelateerde factoren op het risico op kanker. In totaal zijn 43% van de kankers te wijten aan leefstijl- of milieugerelateerde factoren. Tabak is verreweg de belangrijkste risicofactor (19,4%), gevolgd door een slecht eetpatroon (9,2%) en overgewicht (5,5%). Bron: Nursing Times, 13 december 2011.

Asbestose en kanker in Hong Kong

Van 124 mannelijke werknemers die tussen 1981 en 2008 in Hong Kong de stoflongziekte asbestose kregen zijn 86 aan kanker overleden. Longkanker en mesothelioom hadden een hoger dan gemiddeld aandeel bij deze groep.
Bron: Chen, M. e.a. (2011).

Asbest en Gezondheid nieuws

Vraag en antwoord over asbest in de bouw

Arbouw.nl, een website over gezond en veilig werken in de bouw, publiceert vragen en antwoorden met betrekking tot situaties waarin asbestblootstelling heeft plaatsgevonden. Bron: arbouw.nl, 23 september 2011.

Australische asbestbewustwordingscampagne

De branche-organisatie voor de Australische bouwnijverheid is een campagne gestart om huiseigenaren bewust te maken van de risico s van asbest. Aanleiding is onderzoek dat uitwijst dat de derde golf asbestslachtoffers waarmee het land op dit moment geconfronteerd wordt voor een belangrijk deel bestaat uit mensen die in het verleden hun huis hebben verbouwd. Naar schatting bevat een derde van alle Australische huizen asbest. Bron: MediaNet Press Release Wire, 23 november 2011.

British Asbestos Newsletter

In de najaarseditie van de British Asbestos Newsletter veel aandacht voor ontwikkelingen in de jurisprudentie, voor de gevaren van asbest op scholen en voor de besteding van 850.000 pond subsidie die door het Verbond van Britse Verzekeraars beschikbaar is gesteld voor onderzoek naar asbest en gezondheid. Een belangrijk deel van dit geld gaat naar onderzoek naar nieuwe behandelingen (multimodale therapie, doelgerichte therapie, radiotherapie en genetisch onderzoek). Een ander deel gaat naar onderzoek naar de actuele asbestblootstellingsrisico s en de gevolgen voor het risico op mesothelioom. Bron: British Asbestos Newsletter, autumn 2011.

Nieuwsbrief Asbestslachtoffer Vereniging Nederland

De september-nieuwsbrief van de Asbestslachtoffer Vereniging Nederland (AVN) publiceert een interview met Paul Baas, voormalig voorzitter van de mesotheliomenwerkgroep van de longartsenvereniging NVALT en onlangs benoemd tot bijzonder hoogleraar Pulmonale Oncologie aan de Faculteit Geneeskunde van de Universiteit van Amsterdam. Dr. Baas vermeldt o.a. dat een operatie bij mesothelioom lastiger is dan bij bijvoorbeeld borstkanker. Het gezwel zit namelijk bij mesothelioom in de borstkas waardoor dit een grote operatie wordt. Bovendien wordt gebruikelijk uit voorzorg 1-2 cm rondom de tumor verwijderd om microscopische uitlopers veilig mee te nemen. Bij mesothelioom kan dat niet omdat het te dicht tegen de ribben en de longen aan ligt. Op dit moment doet Baas onderzoek naar nieuwe chemotherapiemiddelen voor mesothelioom. Bron: AVN, oktober 2011.

Documentaire over asbest in India

In een documentaire op ABC tv belicht de Australische verslaggever Matt Peacock het omvangrijke asbestgebruik in India. Daarnaast volgt hij het asbestspoor van India terug naar Canada, het land waar de asbest vandaan komt, maar dat zelf het gebruikt van asbest heeft verboden. Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 4 november 2011.

Juridisch nieuws

Boetes voor illegale asbestverwijdering

Een eigenaar van een stal heeft van de rechter 1000 euro boete gekregen voor het illegaal afbreken van een stal met asbesthoudende golfplaten. De eigenaar van een schuur kreeg 5000 euro boete, waarvan 3500 voorwaardelijk voor de sloop zonder vergunning van een 164 vierkante meter groot dak van eterniet golfplaten. De eigenaar van de schuur verklaarde tegenover de rechter dat hij de nodige kennis heeft van asbest en dat de eterniet golfplaten geen asbest bevatten. De man zorgde er wel voor dat de werknemer die het dak moest slopen, beschermende kleding droeg. Ook schakelde hij een gecertificeerd bedrijf in voor de verwerking van het sloopmateriaal. Bron: asbestenbouw.nl, 5 oktober 2011.

Rechtbank Roermond: Eternit aansprakelijk voor asbestproduct

Een in 2008 aan mesothelioom overleden timmerman is vanaf 1974 in ieder geval tot 1979 jaarlijks met een zekere regelmaat blootgesteld aan asbest door het be- en verwerken van producten van voormalig asbestproducent Eternit. Laatstgenoemde heeft hoewel dat op haar weg lag in ieder geval tot 1979 nagelaten tegen dit gevaar te waarschuwen. Vaststaat dat het bedrijf in die jaren haar producten nog niet voorzag van waarschuwingslabels. De rechtbank Roermond concludeert daarom dat Eternit onzorgvuldig en dus onrechtmatig ten opzichte van de timmerman heeft gehandeld. Als motivatie voor de toegekende immateriele schadevergoeding van 51.395 euro oordeelt de rechtbank dat het door het Instituut Asbestslachtoffers gehanteerde normbedrag maatschappijbreed als redelijk en juist wordt geaccepteerd en het dat het een redelijke afspiegeling vormt van bedragen die in soortgelijke gevallen worden uitgekeerd. Bron: Rechtbank Roermond, 7 september 2011.

Britse verzekeraars verliezen pleurale plaques zaak

Het Britse Hooggerechtshof heeft een verzoek van verzekeraars afgewezen om een Schotse wet ongeldig te verklaren. De wet biedt Schotse asbestslachtoffers de mogelijkheid een schadevergoeding te claimen voor "pleurale plaques" . Dit gaat in tegen een uitspraak van het Britse House of Lords vijf jaar geleden. Dit hoogste rechtsorgaan oordeelde toen dat verzekeraars geen schadevergoeding meer hoeven te betalen aan mensen die door asbestblootstelling pleurale plaques, een niet-kwaadaardige verdikking van het longvlies, hebben gekregen. Bron: The Daily Telegraph, 13 oktober 2011, IAS Nieuws, 26 maart 2009.

Bonus voor beperking compensatie asbestslachtoffers

Medewerkers van vier Britse verzekeraars krijgen een bonus op het moment dat ze er in slagen de compensatie van asbestslachtoffers te beperken. Het gaat in totaal om vorderingen van 25000 families met een lid dat mesothelioom heeft of daaraan is overleden. De vier verzekeraars proberen in hoger beroep voor elkaar te krijgen dat werkgeversaansprakelijkheid pas gaat gelden vanaf het moment dat de ziekte mesothelioom zich openbaart en niet vanaf het moment dat asbestblootstelling heeft plaatsgevonden, gemiddeld 40 jaar eerder. Volgens een woordvoerder van het Britse Verbond van Verzekeraars wordt dit standpunt van de vier maatschappijen als controversieel gezien en door de meeste verzekeraars niet gedeeld. Bron: The Independent on Sunday, 15 oktober 2011.

1 miljoen pond boete Marks & Spencer voor asbestrisico

Warenhuis Marks & Spencer heeft van de Britse rechter 1 miljoen pond boete gekregen omdat het verzuimd heeft tijdens twee renovaties klanten en werknemers tegen risico s van asbestblootstelling te beschermen. Bron: Bournemouth Echo, 28 september 2011.

Eternit Belgie aansprakelijk voor milieu-asbestblootstelling

De Brusselse rechtbank heeft uitspraak gedaan in het eerste asbestslachtofferproces in Belgie. Voormalig asbestverwerker is Eternit veroordeeld tot betaling van een schadevergoeding van 250.000 euro aan de familie van een in 2000 overleden vrouw. De vrouw uit Kapelle-op-den-Bos overleed net als haar echtgenoot, die jarenlang bij Eternit had gewerkt, aan mesothelioom, veroorzaakt door asbest. Eternit Belgie produceerde asbest tot 1998, vijf jaar langer dan in Nederland. De rechter oordeelde dat de vordering niet verjaard was omdat die pas begon te lopen op het moment dat het slachtoffer niet meer aan asbest werd blootgesteld. Dat was pas in 1991 toen zij naar Namen verhuisde. Volgens de rechter was het verband tussen asbestblootstelling en mesothelioom vanaf midden jaren 60 en op het laatst vanaf 1967 bekend. Eternit deed sindsdien alles om het verband tussen beide te minimaliseren, te verdoezelen en om wettelijke maatregelen tegen asbest te verhinderen. Inmiddels is een wetsvoorstel in voorbereiding dat de financiering van het asbestfonds uitbreidt tot de asbestproducenten en slachtoffers het recht geeft naar de rechtbank te stappen nadat ze een beroep gedaan hebben op het fonds. Op dit moment kunnen Belgische asbestslachtoffers die een beroep doen op het Belgische Asbestfonds geen juridische stappen meer nemen tegen de vervuiler. Bron: Belgisch tijdschrift Knack en diverse kranten, 28 en 29 november 2011.

Lichamelijke toestand asbestslachtoffer geen reden voor spoed

Via een kort geding eist de advocaat van een ex-werknemer met mesothelioom 75.000 euro schadevergoeding van het isolatiebedrijf waar de man begin jaren 70 aan asbest zou zijn blootgesteld. De voorzieningenrechter verwijst de zaak naar de reguliere rechtbank omdat de lichamelijke toestand van de eisende partij alleen onvoldoende is om van een spoedeisend belang te spreken. Volgens de advocaat van het slachtoffer duurt een reguliere procedure bij de rechtbank minimaal een jaar, net zo lang als de gemiddelde levensduur van mensen met deze ziekte. De man is er, volgens de advocaat, momenteel zeer slecht aan toe. Bron: AD, 11 november 2011.

Garage niet aansprakelijk voor asbestblootstelling

Een automonteur is in 1969/70 tijdens zijn werk aan asbest blootgesteld en heeft daardoor mesothelioom gekregen. Hij werkte destijds voor een garage, een klein familiebedrijf. Het Hof Den Haag stelt in hoger beroep, met inachtneming van advies van een deskundige vast, dat niet kan worden geoordeeld dat in de periode 1969/1970 bekendheid bij het bedrijf moet worden verondersteld van het risico voor het ontstaan van mesothelioom, asbestose of longkanker in de functie van automonteur in haar bedrijf. Er kan dus niet worden gezegd dat destijds op de garage de verplichting rustte veiligheidsmaatregelen te treffen tegen en/of waarschuwingen te geven voor de gevaren van het werken met asbest in een geval als dit. Bron: Hof Den Haag, 6 december 2011, LJN BU7177.

Hoge Raad verwerpt beroep Eternit (Nefalit)

De Hoge Raad verwerpt het beroep van voormalig asbestverwerker Eternit (rechtsopvolger van Nefalit). De zaak betreft een in 2000 aan mesothelioom overleden man die in 1979 voor de bouw van een loods asbestcement golfplaten had gebruikt. Daarbij zijn de platen ook gezaagd waarbij asbestcementstof is vrijgekomen. In 2003 is producent Eternit door de echtgenote aansprakelijk gesteld voor de gevolgschade.

Lees verder

Scheepswerf niet aansprakelijk voor huisgenoot

Een mesothelioompatiente vordert schadevergoeding van de werkgever waarbij haar overleden vader in de periode van 1950 tot 1975 als bankwerker in loondienst is geweest. De vordering is verjaard. Aan de hand van de zeven gezichtpunten die de Hoge Raad heeft geformuleerd in het arrest Van Hese/De Schelde (2000) oordeelt de rechtbank Rotterdam dat het beroep op verjaring naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar is. Van belang is dat de werkgever vanaf 1962 maatregelen ter voorkoming van thuisbesmetting heeft genomen. De scheepswerf heeft immers onweersproken gesteld dat in ieder geval vanaf 1962 de werkkleding van [eiseres] sr. niet meer thuis werd gewassen maar op de scheepswerf bleef om gewassen te worden. Verder brengt een eventuele schending van de zorgplicht door de werkgever jegens werknemer niet zonder meer met zich mee dat ook tegenover zijn dochter, de huisgenote, een norm is overtreden. In dat verband is bovendien van belang dat de maatregelen die genomen moeten worden om thuisbesmetting te voorkomen (tenminste deels) andere zijn dan de maatregelen ter bescherming van de eigen werknemers. Bron: rechtbank Rotterdam, 353756, 12 oktober 2011.

Medisch nieuws

Start polikliniek voor arbeidsgerelateerde asbestziekten

Het Universitair Medisch Centrum St Radboud opent in oktober samen met de Arbo Unie een polikliniek voor mensen die ziek worden door werk met gevaarlijke stoffen, o.a. asbest. Bedrijfsartsen kunnen patienten naar de polikliniek klinische arbeidstoxicologie doorsturen als ze vermoeden dat er een relatie is tussen hun klachten en het werk. Volgens het UMC worden ziektebeelden als gevolg van blootstelling aan gevaarlijke stoffen niet of nauwelijks herkend. Dat komt omdat de kennis erover ontbreekt in de reguliere zorg en omdat de diagnostiek complex en tijdrovend is. Op de eerste toxpoli van Nederland werken een internist, een toxicoloog, een farmacoloog en een klinisch arbeidsgeneeskundige of -arts samen, zodat sneller een diagnose kan worden gesteld. Dat is ook in het belang van collega's van de zieke werknemer, want zo kan mogelijk worden voorkomen dat zij ook ziek worden, aldus het UMC. Bron: ANP/Volkskrant, 13 oktober 2011.

1,5 miljoen us-dollar voor mesothelioomonderzoek

De universiteit van Hawai krijgt 1,5 miljoen dollar subsidie van het Amerikaanse Nationale Kanker Instituut. Hiermee kan onderzoeker Yang gedurende vijf jaar onderzoek doen naar de manier waarop asbestblootstelling mesothelioom veroorzaakt. Bron: Targeted News Service, 12 oktober 2011.

Oorzaak longkanker bij niet-rokers

Volgens de American Cancer Society is tabak verantwoordelijk voor 87% van de longkankersterfgevallen. Bij niet-rokers is contact met radon de belangrijkste oorzaak, gevolgd door passief roken. Werkgerelateerde blootstellingsoorzaken als asbest en diesel nemen de laatste jaren in de Verenigde Staten in omvang af. Bron: American Cancer Society, 15 november 2011.

Afgesneden asbest is minder gevaarlijk

Asbestvezels en koolstofnanodeeltjes beschadigen de longen en andere organen omdat ze te lang zijn en een afgerond uiteinde hebben dat de lengte camoufleert. Door dit afgeronde uiteinde vergissen lichaamscellen zich in de lengte van de deeltjes, waardoor ze door de celwand heen blijven steken. Als de opname in de cel eenmaal is begonnen, volgt een immuunreactie die tot DNA-schade en soms kanker leidt. Deeltjes waarvan het afgeronde einde afgesneden is voorkomen dat de lichaamscellen zich vergissen en worden dan niet opgenomen. Bron: Spiegel online, 19 september 2011.

Chemotherapie en overleving bij mesothelioom

Recent ontwikkelde vormen van chemotherapie lijken een positief effect te hebben op de overlevingsduur van mesothelioompatienten. Dat blijkt uit een analyse van dossiers van mesothelioompatienten die tussen 1995 en 2006 in de Nederlandse Kankerregistratie werden geregistreerd. Ouderen, patienten met buikvliesmesothelioom of een sarcomatoide type tumor hebben een gemiddeld slechtere prognose dan andere mesothelioompatienten. Het IAS heeft een bijdrage aan dit onderzoek geleverd. Bron: Damhuis, R.A. e.a. (2011).

Overlevingsduur bij mesothelioom

Uit gegevens van het West-Australische Mesothelioomregister blijkt dat in de afgelopen 40 jaar de gemiddelde overlevingsduur van mesothelioompatienten iets is verbeterd. Factoren die een negatieve invloed hebben op de overleving zijn: een hoge leeftijd, een slechte conditie en bepaalde typen mesothelioom als buikvliesmesothelioom (peritoneaal) of mesothelioom van het sarcomatoide type. Bron: Musk, A.W. e.a. (2011).

Ervaringen van Spaanse asbestslachtoffers

Spanjaarden met een asbestgerelateerde ziekte geven aan dat het gebrek aan continuiteit in de zorg het grootste probleem voor hen is. Daarnaast vinden zij het moeilijk om een accurate diagnose te krijgen. Ze ervaren bureaucratische problemen en een gebrek aan specifieke zorg voor hun familieleden. De beschikking over gespecialiseerde zorgafdelingen, de goede behandeling en de kwaliteit van technische middelen in de volksgezondheid worden als positief ervaren. Bron: Prieto, M.A. e.a. (2011).

Elektronische neus herkent mesothelioom

Een zogenaamde elektronische neus kan aan de hand van het moleculaire patroon van de uitademing van patienten met longvliesmesothelioom onderscheiden van mensen zonder deze ziekte die wel langdurig aan asbest zijn blootgesteld. Bron: Dragonieri, S. e.a. (2011).

Overzichtsstudies asbestziekten

Schuhmann e.a. (2011) melden dat de incidentie van asbestgerelateerde longziekten nog steeds toeneemt in belangrijke delen van de wereld. Er bestaat echter nog geen effectieve behandeling van deze ziekten. Dit ondanks het omvangrijke onderzoek naar maligne mesothelioom. Het identificeren van biomarkers en nieuwe vormen van immuuntherapie bieden het meeste perspectief. Halmos & Powell (2011) melden dat maligne mesothelioom door blootstelling aan amfiboolasbest wordt veroorzaakt. Het Verenigd Koninkrijk laat momenteel wereldwijd de hoogste incidentie zien. Het operatief verwijderen van de tumor staat nog steeds ter discussie door de zware belasting van deze behandeling en het beperkte resultaat dat ermee wordt bereikt. Volgens Kumagai Takei e.a. (2011) beschadigt asbest het immuunsysteem en maakt daarmee mensen gevoeliger voor het ontwikkelen van kanker. Bron: Schuhmann, M. e.a. (2011), Halmos, B. & Powell, C. (2011), Kumagai-Takei, N. e.a. (2011).

Nieuwe Duitse richtlijn voor asbestgerelateerde beroepsziekten

Het onderzoek naar de manier waarop iemand aan asbest is blootgesteld heeft een centrale en beslissende rol in de diagnostiek van asbestgerelateerde beroepsziekten. Op basis van medische diagnostiek alleen is de causale relatie met asbestblootstelling niet vast te stellen. Dit staat in een onlangs gepubliceerde nieuwe Duitse richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van deze ziekten. Een van de andere conclusies is dat asbestblootstelling ook COPD, bijvoorbeeld in de vorm van longemfyseem kan veroorzaken. Baur, X. e.a. (2011).

Milieu/Veiligheid nieuws

Onderzoek naar stort asbest Merwedehaven

De provincie Zuid-Holland begint een feitenonderzoek naar de stort van asbest bij de Derde Merwedehaven in Dordrecht. Volgens de provincie zijn er aanwijzingen dat er op grote schaal onverpakt asbesthoudend materiaal is gestort. De stortingen bij de afvalbergingen zouden zijn gedaan tussen 2003 tot en met 2010. De provincie sprak eerder van 1900 ton onverpakte asbest, maar volgens een lokale werkgroep gaat het om 131.000 ton. Een asbestmeting op locatie heeft geen asbestvezels in de lucht aangetroffen. Bron: NRC, 29 september 2011, www.rijnmond.nl, 20 december 2012.

Geen asbestverwijdering maar asbestomdraaiing

De gemeente Harderwijk wil de zwaar verontreinigde grond van de voormalige fabriek Asbestona omdraaien. Het volledig afgraven en afvoeren van de grond blijkt te duur te zijn.
Volgens de omdraai-methode wordt een schonere laag onder de vervuilde laag vandaan gehaald en komt deze er weer bovenop te liggen. Zo ontstaat een 2 meter dikke, schone bovenlaag, wat een meter meer is dan de wettelijke eis. De sanering van het terrein van de voormalige asbestfabriek is onderdeel van het nieuwbouwproject Waterfront. De vrijgekomen gronden langs de boulevard worden benut voor woningbouw. Een onbeantwoorde vraag is wat de toekomstige huizenkopers van de omdraai-methode zullen vinden. Gevreesd wordt dat de huizen wel eens fors minder waard zullen zijn omdat diep in de grond nog altijd asbest zit. Bron: Reformatorisch dagblad, 7 oktober 2011.

Wel of geen asbestgevaar in metrotunnel

Reizigersorganisatie Maatschappij Voor Beter OV heeft aangifte gedaan tegen de Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer (DIVV) van de gemeente Amsterdam. Aanleiding is de vondst van asbest bij de renovatie van de metrotunnel tussen Centraal Station en station Amstel. Volgens de reizigersclub zijn passagiers wekenlang blootgesteld aan asbest. De gemeente Amsterdam ontkent dit in een persbericht. Volgens de gemeente is er sinds begin oktober in totaal drie keer asbest gevonden. De Arbeidsinspectie legde het werk aan de renovatie van de oude metrotunnel stil na een van de vondsten. Het asbest zat, volgens de gemeent in een oude atoombunker en is niet in de stations of tunnel terechtgekomen. Uit luchtmetingen blijkt dat reizigers geen risico lopen. De inspectie neemt het de aannemer kwalijk dat deze niet vooraf gemeld heeft dat er gewerkt zou worden in ruimtes waar het gevaarlijke materiaal aanwezig was. Bron: Gemeente Amsterdam, 7 november, Parool, 8 november.

FNV stimuleert veilige scheepssloop in India

FNV start een inzamelingsactie voor een trainingscentrum voor shipbreakers in India. Shipbreaking (het ontmantelen van grote schepen) is een van de gevaarlijkste beroepen ter wereld. Stalen platen tillen met blote handen. Roest afbikken zonder bril. Asbest losrukken op teenslippers. In Alang ligt de grootste scheepssloopwerf in India. De FNV wil daar samen met de lokale vakbond een trainingscentrum opzetten waar de arbeiders leren over veilig werken. Iedereen kan een donatie overmaken op bankrekeningnr. 63.51.17.185 ten name van FNV Mondiaal onder vermelding van: shipbreakers India. Bron: fnv bondgenoten, november 2011.

Postbodes worden asbestinspecteur

Een Rotterdams asbestlaboratorium schoolt 25 postbodes om tot asbestinspecteur. Zo kunnen de postbodes van PostNL, wier baan op de tocht staat, toch weer aan de slag. Naar asbestinspecteurs is veel vraag, omdat staatssecretaris Joop Atsma wil dat gemeentes en schoolbesturen meer controleren op asbest in de schoolgebouwen. Uit tussentijdse resultaten van een enquete onder 9800 scholen blijkt dat 81 procent van de scholen waar een controle is geweest, asbest bevat. Bron: AD, 4 november 2011.

De Egyptische asbesterfenis

Het gebruik van asbest werd in 2005 in Egypte verboden. Momenteel heeft het land niet alleen te maken met de schadelijke effecten van de commerciele activiteiten van de voormalige asbestcementfabrieken, maar ook met het asbestafval dat altijd zonder enige regulering in de nabijheid van de fabrieken werd gestort. Recente luchtmetingen laten nog steeds asbestvervuiling zien in de omgeving van de fabrieken. Het aantal gevallen van mesothelioom is in Egypte inmiddels gestegen van 159 tussen 1984 en 1999 tot 733 tussen 2000 en 2005. Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 26 september 2011.

Politiek nieuws

Antwoord staatssecretaris I & M op vragen TAS/TNS

In een antwoord op SP-kamervragen bevestigt staatsscretaris Atsma (Infrastructuur en Milieu) dat voor de behandeling van bezwaarprocedures inzake TAS en TNS verschillende beroepsinstanties zijn aangewezen. De staatssecretaris deelt de mening van SP-kamerlid Jansen dat één rechtsgang voor beide regelingen efficiënter en kostenbesparender zou zijn. Het uitgangspunt van beide regelingen dat de regelingen complementair aan elkaar zijn zodat een asbestslachtoffer hooguit voor één van beide regelingen in aanmerking komt, maakt het van belang dat het indienen van een aanvraag van een tegemoetkoming voor slachtoffers zo min mogelijk belastend is. Atsma zal daarom laten onderzoeken of er voorafgaand aan de indiening van de aanvraag verbeteringen mogelijk zijn waarmee de kans verkleind wordt dat er afwijzende beschikkingen worden gegeven op beide ingediende aanvragen. Indien blijkt dat deze maatregelen in de uitvoeringspraktijk het probleem van de dubbele rechtsgang niet oplossen, zal de staatssecretaris in overleg met de collega’s van V&J en SZW bekijken of aanpassing van de regelgeving nodig is om dit probleem op te lossen. Bron: ikreageer.nl, 5 oktober 2011, 2011Z13031.

Fouten ambtenaren in affaire asbestschip Otapan

Staatssecretaris Atsma van Infrastructuur & Milieu laat onderzoek doen naar het gedrag van ambtenaren in de Otapan-affaire. De Otapan is een met asbest vervuild schip, dat in 2006 met toestemming van een organisatie van het ministerie van VROM naar Turkije vertrok. Het schip werd niet in Turkije toegelaten vanwege de grote hoeveelheid asbest. Volgens het Openbaar Ministerie (OM) hebben ambtenaren strafbare feiten gepleegd, maar worden zij niet vervolgd omdat er geen sprake was van eigen gewin. Zo is volgens het OM vanuit de organisatie van het ministerie invloed uitgeoefend op het onjuist invullen van een formulier. Bron: ANP, 4 oktober, Trouw, 13 oktober 2011

Atsma wil milieuschade asbest verhalen op Eternit

Staatssecretaris Atsma (infrastructuur en milieu) gaat onderzoeken of het mogelijk is milieuschade als gevolg van asbest te verhalen op het bedrijf Eternit. Hij schreef dat aan de Tweede Kamer naar aanleiding van vragen van SP-Tweede Kamerlid Paulus Jansen. Jansen wees op een recente uitspraak van het gerechtshof in Arnhem, op basis waarvan Eternit volgens hem aansprakelijk gesteld kan worden voor geleden schade als gevolg van blootstelling aan asbest. Het bedrijf zou verzuimd hebben mensen te informeren over de schadelijkheid van asbest. Bron: ANP, rijksoverheid.nl, 7 oktober 2011.

Strengere eisen arbeidsveiligheid asbestsanering

Het ministerie van SZW heeft afspraken gemaakt met de asbestsaneringsbranche over strengere eisen op gebied van arbeidsveiligheid in het asbestsaneringsproces. Deze afspraken zijn onderdeel van een grondige herziening van het stelsel van wettelijke arbo-certificaten. De eerste fase van deze herziening wordt per 1 januari 2012 van kracht. De belangrijkste veranderingen in het nieuwe stelsel zijn dat eisen toetsbaar zijn geformuleerd en dat voor afwijkingen is geregeld welke sanctie zal volgen. Bij ernstige tekortkomingen moet een certificerende instelling het verleende certificaat direct intrekken. De controle van voorschriften rond arbo-certificaten wordt aangescherpt en bedrijven die de regels niet naleven, krijgen te maken met zwaardere sancties. Een arbo-certificaat is een verplicht keuringsbewijs voor bepaalde producten, werkzaamheden en systemen die risico s inhouden voor de arbeidsveiligheid. Bron: ministerie van SZW, 13 oktober 2011.

Staatssecretaris Atsma wil actiever asbestbeleid scholen

Staatssecretaris Atsma van Infrastructuur & Milieu (I&M) heeft gemeenten en schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs aangespoord om op korte termijn een asbestinventarisatie te laten uitvoeren van hun schoolgebouwen. Tot nu toe heeft nog maar de helft van de aangeschreven scholen op deze oproep gereageerd en nog maar een kwart heeft een asbestinventarisatie laten doen. Van de scholen die een inventarisatie hebben laten uitvoeren is bij 81% asbest aangetroffen. Dit percentage toont volgens Atsma nogmaals de urgentie aan van een actieve asbest aanpak. Met VNG, PO-Raad en VO-raad is afgesproken dat alle scholen in augustus 2012 duidelijkheid hebben over de asbestsituatie van hun gebouwen. Bron: rijksoverheid.nl, 27 oktober 2011.

Belgische asbestslachtoffers kregen 35 miljoen in 2010

Het Belgische Asbestfonds heeft in 2010 9,6 miljoen euro uitgekeerd aan asbestslachtoffers of hun nabestaanden voor de ziekten asbestose en mesothelioom. Daarnaast gaf een ander fonds, het Fonds voor Arbeidsziekten ook nog 24,9 miljoen euro aan een van de zeven ziekten, veroorzaakt door asbest, waarvoor ex-werknemers van een asbestproducerend of -verwerkend bedrijf naar dat Fonds konden stappen. Samen goed voor 35 miljoen, volgens een woordvoerder van beide fondsen. Bron: Gazet van Antwerpen, 25 oktober 2011.

Interview met bestuursvoorzitter Etex/Eternit

Etex is het moederbedrijf van voormalig asbestproducent Eternit. Volgens bestuursvoorzitter Fons Peeters blijft de groep haar verantwoordelijkheid nemen voor de zware asbesterfenis. Sinds 1997 is Etex compleet gestopt met het gebruik van asbestvezels om het cement van de bouwplaten van Eternit te verstevigen. Elk jaar wordt buiten Europa nog 2 miljoen ton asbest verkocht, aldus Peeters, die lobbyt om de grondstof wereldwijd te verbieden. Dat doet hij omdat hij aan het hoofd staat van een van de zeldzame groepen die vezelcement heeft ontwikkeld, een product dat het asbestcement vervangt. Als asbest ooit in heel de wereld verboden wordt, openen zich ook nieuwe markten voor de Belgische groep. Bron: Belgisch tijdschrift Knack, 9 november 2011.

Arbeidsinspectie pakt misstanden asbestbranche aan

Op locaties waar asbest wordt verwijderd, schort het vaak aan de veiligheid voor werknemers. Dat blijkt uit controles door de Arbeidsinspectie bij bedrijven die asbest mogen verwijderen. De situatie was vooral zorgwekkend bij bedrijven waar de Arbeidsinspectie al eerder had geconstateerd dat ze onveilig werkten. Maar ook bij de eerder niet als slecht bekend staande bedrijven moest de inspecteur nog te vaak optreden. De Arbeidsinspectie verhoogt de komende tijd het toezicht op deze sector. Daarbij werkt zij nauw samen met de andere toezichthouders, zoals de certificerende instellingen, de Inspectie Leefomgeving en Transport (voorheen de VROM-Inspectie), provincies, gemeenten en het KLPD. Met de certificerende instellingen wisselt de Arbeidsinspectie informatie uit zodat die zo nodig certificaten kunnen intrekken. Door een recente aanscherping van de regels en straffen zullen bedrijven voortaan veel sneller hun certificaat kunnen verliezen.
Ook bedrijven die zonder certificaat toch asbest verwijderen, worden harder aangepakt. Dit is een van de speerpunten van de Arbeidsinspectie in 2012. De inspectie werkt hierbij samen met de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD). Halverwege 2012 gaan de boetes omhoog. Bron: rijksoverheid.nl, 30 december 2011.

Minder asbestclaims voor James Hardie dan voorspeld

Het aantal asbestslachtofferclaims dat multinational en voormalig asbestbouwmaterialenproducent James Hardie jaarlijks ontvangt heeft mogelijk al in 2008 een piek bereikt. Momenteel ontvangt het Australische bedrijf minder claims dan eerder voorspeld. Bron: AAP Newsfeed, 17 november 2011.

It-bedrijf Inter Access bouwt asbestvolgsysteem

It-bedrijf Inter Access gaat het Landelijke Asbestvolgsysteem (Lavs) ontwikkelen in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Dit informatiesysteem verbindt vanaf 2013 alle partijen die een rol spelen bij asbestverwijdering in Nederland, zoals gemeenten, woningcorporaties, de Arbeidsinspectie en asbestverwijderaars. Eigenaren van een huis of een gebouw kunnen in het systeem zien of er asbest in of bij hun pand wordt verwijderd. Het Lavs moet vanaf 2013 gebruikt kunnen worden. Bron: computable.nl, december 2011.

Canadese asbestproductie stopgezet

De Canadese asbestproductie is, in ieder geval, tijdelijk gestopt. Wegens operationele obstakels heeft de Lac d Amiantemijn de productie stil moeten leggen. De productie in de Jeffrey mijn was al eerder stilgelegd. Deze mijn hoopt een lening van de Canadese overheid te krijgen om in het voorjaar de productie te kunnen hervatten. Op dit moment is nog onzeker of deze lening er wel of niet komt. Bron: CBC News, 24 november 2011.

President Obama wil miljarden voor asbestvrij maken scholen

In het banenplan dat president Obama begin oktober aan het Amerikaanse Congres presenteerde is een flink budget opgenomen om de schoolgebouwen in Amerika te inventariseren en asbestvrij te maken. De American Jobs Act pompt 447 miljard dollar in de Amerikaanse economie om extra werkgelegenheid te scheppen. Bron: asbestenbouw.nl, 4 oktober 2011.