menu

Nieuwsbrief 29 - juni 2012

Asbestrisicoberoepen in ontwikkeling

Via de IAS Monitor is voor het eerst in Nederland van een omvangrijke groep asbestslachtoffers met mesothelioom in kaart gebracht in welke beroepen de asbestblootstelling heeft plaatsgevonden. In hoeverre sluit deze informatie aan bij eerder gepubliceerd onderzoek dat niet gebaseerd was op grote aantallen slachtoffers? Komen er onverwachte beroepen of sectoren in het IAS-bestand voor? Of zijn de risico’s in bepaalde sectoren of beroepen juist overschat? Daarvoor is nader onderzoek nodig. Dit artikel analyseert in hoeverre de beroepen in de IAS-databank overeenkomen met eerder onderzoek in Nederland en met buitenlandse gegevens.

Lees verder

IAS nieuws

In 2011 toename aanvragen slachtoffers met mesothelioom

Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) heeft in 2011 weer meer aanvragen in behandeling genomen dan in voorafgaande jaren. In 2011 ging het om 554 aanvragen, in 2010 544 en in 2009 526. Dat meldt het jaarverslag over 2011. In totaal heeft het IAS sinds de start in 2000 5256 aanvragen in behandeling genomen. De groep bestaat voor verreweg het grootste deel (90%) uit mannen. Bijna driekwart is op het moment van aanvraag boven de 65 jaar. 80% is als werknemer aan asbest blootgesteld. Meest voorkomende sectoren zijn de bouwnijverheid, inclusief installatiebranche en de industrie. Er is sprake van onderaanmelding door vrouwen. Van de bemiddelbare groep heeft meer dan de helft een volledige schadevergoeding ontvangen (2012: 59.536) en de rest een tegemoetkoming (2012: € 18.626). Bron: IAS, 28 maart 2012.

Voorzitter Raad van Toezicht en Advies IAS, Jan Christoffel Gmelich Meijling, overleden.

Op 2 juni 2012 is de voorzitter van de Raad van Toezicht en Advies van het Instituut Asbestslachtoffers op 76-jarige leeftijd overleden. De heer Gmelich Meijling bekleedde sinds 2003 het voorzitterschap. Dat deed hij op slagvaardige en aimabele wijze, immer met grote betrokkenheid bij de problematiek van het asbestslachtoffer. Bedroefd, maar vol goede herinneringen en dankbaarheid gedenken wij de heer Gmelich Meijling. Wij wensen zijn vrouw en kinderen alle sterkte toe.      

Epidemiologisch nieuws

Vrouwen en oudere mesothelioompatienten vragen minder vaak schadevergoeding

Italiaanse en Nederlandse vrouwen en ouderen (75+) met mesothelioom vragen minder vaak schadevergoeding voor hun ziekte dan andere asbestslachtoffers met mesothelioom. Dat blijkt uit twee afzonderlijke onderzoeken. Het Italiaanse onderzoek koppelde registraties in het Italiaanse Mesotheliomenregister met de databank van de Italiaanse werknemerscompensatie-autoriteit. Het Nederlandse onderzoek koppelde gegevens uit de Nederlandse Kankerregistratie met de databank van het IAS. Bron: IAS: september 2011, Marinaccio A. e.a. (2012).

44.000 Britse asbestdoden in 10 jaar

Tussen 1999 en 2009 zijn naar schatting 20.500 Britten aan mesothelioom overleden en 2055 aan asbestose. Volgens de Health and Safety Executive toont recent onderzoek dat de sterfte aan asbestgerelateerde longkanker ongeveer gelijk is aan die van mesothelioom. Dat betekent totaal 44.000 asbestgerelateerde sterfgevallen in de laatste 10 jaar. Naar schatting zal het jaarlijks aantal nieuwe diagnoses in 2015 een piek bereiken, ervan uitgaande dat het ca. 40 jaar duurt voordat de ziekte zich manifesteert. Het asbestgebruik bereikte in het Verenigd Koninkrijk een piek in de jaren 70. In 1999 werd asbest als bouwmateriaal verboden. Bron: The Times, 29 maart 2012.

Timmerman, loodgieter en elektricien hoogste asbestrisico in Nieuw Zeeland

Timmerlieden, loodgieters en elektriciens zijn in Nieuw Zeeland de groepen met het hoogste risico op een asbestziekte. Tussen 1992 en 2010 zijn bijna 1200 mensen met een asbestgerelateerde ziekte geregistreerd in het Nationale Asbestregister. Het gebruik van asbest werd er eind jaren 80 verboden, eerder dan in Nederland (1993). Bron: The Dominion Post, 27 maart 2012.

Australische asbestmijn oorzaak 300 mesothelioomsterfgevallen

Tussen 1937 en 1966 werd crocidoliet (blauw asbest) gewonnen in het Australische Wittenoom. Er werkten totaal 7000 mensen, vooral jonge mannen. Inmiddels zijn 300 van hen aan mesothelioom overleden. Verwacht wordt dat voor 2020 nog 60 a 70 mensen aan deze ziekte zullen overlijden. Het aantal sterfgevallen nam toe tot 35-40 jaar na het eerste moment van asbestblootstelling. Bron: Asbestos Hub, 20 maart 2012.

Derde golf asbestslachtoffers in Australie

Australie kampt momenteel met de derde golf asbestslachtoffers, de klussers: mensen die aan voor 1980 gebouwde huizen geklust hebben en daardoor aan asbest zijn blootgesteld. Zij krijgen nu mesothelioom. De eerste golf betrof mijnwerkers en andere arbeiders die met ruwe asbest hebben gewerkt. De tweede golf bestond uit mensen die met asbestproducten hebben gewerkt. Een extra zorg met betrekking tot de derde golf is dat niemand weet hoe lang die gaat duren en wanneer die gaat pieken. Klussen is in Australie bijna een nationale sport en het duurt 30 tot 50 jaar voordat de ziekte mesothelioom zich openbaart. In de jaren 90 werd 3% van de gevallen van mesothelioom geweten aan huisrenovatie. Tussen 2004 en 2008 steeg dit boven de 8%. In Australie bestaat een protocol voor veilige asbestverwijdering dat alleen gericht is op professionele asbestverwijderingsbedrijven en niet op particulieren of individuele vakmensen. Bron: Australian Financial Review, 31 mei 2012.

Diesel even kankerverwekkend als asbest

Uitlaatgassen van diesel zijn kankerverwekkend en behoren tot dezelfde potentieel dodelijke categorie als asbest, arsenicum, mosterdgas, tabak en alcohol. Dat heeft het agentschap voor kankeronderzoek (IARC) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bekendgemaakt. Volgens de IARC is de gezondheidsschade van diesel te vergelijken met meeroken. In 1989 classificeerde de WHO dieseluitlaatgas nog als 'waarschijnlijk' kankerverwekkend en nu dus als een kankerverwekkende stof. Bron: RTL/IARC, 12 juni 2012.

Mesothelioom in Europa

Per miljoen inwoners krijgen jaarlijks 19 mensen in Europa de ziekte mesothelioom. Het gaat om drie keer zoveel mannen als vrouwen (resp. 32 en 6,8 per miljoen inwoners). Dit concluderen Siesling e.a. (2012) op basis van analyse van gegevens t/m 2002 van kankerregistraties uit een aantal Europese landen. De incidentie was het hoogst in het Verenigd Koninkrijk en Ierland (23 per miljoen) enhet laagst in Oost Europa (4,2 per miljoen inwoners). In Nederland was in 2009 de incidentie 22 mensen per miljoen inwoners, respectievelijk 42 per mln voor mannen en 5 per mln voor vrouwen. Bron: Siesling, S. e.a. (2012), www.ias.nl/IAS Monitor.

Mesothelioom in Zuid Korea

Van 2001 t/m 2010 zijn in Zuid Korea door de algemene ziekenhuizen 399 mensen met mesothelioom geregistreerd, waarvan 66% mannen en 34% vrouwen. Dit komt neer op een incidentie van gemiddeld 40 patienten per jaar of minder dan 1 patient (0,83) per miljoen inwoners per jaar. Meer dan de helft was 60 jaar of ouder bij diagnose, bijna een kwart 70 jaar of ouder. Van 152 patienten is de blootstellingsoorzaak uitgezocht. 37% was beroepsmatig aan asbest blootgesteld, met name in de bouw. Bij 20% lag de oorzaak in asbest in het milieu bijvoorbeeld als omwonende van een asbestfabriek of mijn. Zuid Korea heeft van 1930 tot begin jaren 90 asbestmijnen gehad. Asbest werd pas in 2009 verboden, 16 jaar later dan in Nederland (1993). Tegen de voorspelling in neemt de incidentie sinds 2008 af. In Nederland ligt de incidentie momenteel veel hoger dan in Zuid Korea, namelijk op 22 mensen per miljoen inwoners per jaar. Bron: Jung, S.H. e.a. (2012).

Asbest en Gezondheid nieuws

Mantelzorgers bozer over asbestziekte dan slachtoffers zelf

Mantelzorgers van mesothelioompatienten voelen zich vaak bozer en meer geisoleerd dan de zieken zelf. Het asbestslachtoffer zelf lijkt zich beter te berusten in zijn/haar situatie dan de verzorger die hem/haar achteruit ziet gaan. Bron: Derby Evening Telegraph, 21 april 2012.

Meer dan 2/3de Britten herkent geen asbest

Uit een enquete door de British Lung Foundation komt naar voren dat meer dan tweederde van de respondenten geen asbest rond het huis kan herkennen. Bij vrouwen en jongeren (25-34 jaar) geldt dit zelfs voor driekwart. Bron: British Lung Foundation, 26 maart 2012.

FNV helpt Indiase slopers asbestschepen

FNV Bondgenoten gaat in India haar collegabond helpen bij het opleiden van personeel dat op de stranden onder zware omstandigheden schepen vol asbest moet slopen. De bond wil vooral aandacht voor veiliger werk. FNV wil een betere structuur met meer continuiteit opzetten en de mensen bewust maken van veiliger werk. Wat in India, Pakistan of Bangladesh gebeurt, is niet te vergelijken met hoe het in Nederland gaat, aldus de bond.Het ship breaking, zeg maar het slopen van schepen, biedt werk aan 66.000 mensen. Maar deze mensen werken in zeer onveilige situaties en worden vaak niet oud. Het personeel werkt zonder beschermingsmiddelen zoals helm, mondkapje of veiligheidsschoenen. Er zijn er die op teenslippers tussen de stukken staal lopen. Bron: AD, 21 maart 2012.

Communicatie cruciaal bij asbest in woningen

Woningcorporaties onderschatten het belang van communicatie met bewoners over asbest in woningen. Veel corporaties denken dat het wel goed komt als ze bewoners een brochure en een brief sturen. Ontdekking van asbest kan echter tot paniek leiden. Daarom is open en eerlijke communicatie met bewoners van groot belang. Bron: Vereniging van Woningcorporaties Aedes, 24 mei 2012.

Juridisch nieuws

Eternit weer voor Italiaanse rechter

Er komt in het Italiaanse Turijn een tweede asbestproces tegen de Zwitserse Eternitgroep op beschuldiging van vrijwillige doodslag, aldus coordinator Bruno Pesce van de Vereniging van Families van Slachtoffers van Asbest. Voormalig asbestverwerker Eternit wordt ervan beschuldigd in Zwitserland werkende Italiaanse arbeiders niet te hebben beschermd tegen de risico's in verband met het werken met asbest. Op 13 februari zijn twee toplieden van Eternit veroordeeld tot 16 jaar cel voor de dood van ongeveer tweeduizend werknemers van Eternit in Italie. Bron: De Standaard Belgie, 1 mei 2012.

Aansprakelijk voor asbestproduct in jaren 50-60

In hoger beroep bevestigt het hof Den Haag een uitspraak van de Haagse rechtbank uit maart 2010. De zaak betreft een tussen 1956 en 1968 aan asbest blootgestelde timmerman, die in 2007 aan mesothelioom overleed. De werkgevers bij wie de man met asbest had gewerkt, bestonden niet meer, de voormalig producent van asbestproducten (Eternit) echter wel. Het Hof oordeelt dat Eternit in de periode van 1956 tot 1968 feitelijk op de hoogte was van het gevaar van asbestose door blootstelling aan asbeststof en van het gevaar van het ontstaan van longkanker bij asbestose. Aangezien het hier om serieuze gevaren voor de gezondheid gaat, gold in de in het geding zijnde periode voor Eternit een verhoogde zorgvuldigheidsnorm met het oog op de belangen van diegenen die met asbest omgaan. In de voornoemde periode (van 1956 tot 1968) ging men er doorgaans van uit dat deze gevaren zich vooral voordeden bij intensieve blootstelling aan asbeststof. Eternit diende dan ook maatregelen te nemen om te voorkomen dat intensieve blootstelling aan asbeststof zou plaatsvinden. Het hof komt dan ook tot de conclusie dat Eternit aansprakelijk is omdat zij onzorgvuldig heeft gehandeld door asbestcementplaten aan de bouw te leveren zonder te waarschuwen dat een intensieve blootstelling aan asbeststof gevaar voor de gezondheid opleverde. Dit oordeel impliceert dat aan Eternit een verwijt kan worden gemaakt, zij het dat gezien het tijdsgewricht waarin de gebeurtenissen plaats vonden niet van een zwaar verwijt kan worden gesproken. Ten aanzien van het beroep op verjaring oordeelt het Hof, alle gezichtspunten afwegend, dat dit in het onderhavige geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Bron: Hof Den Haag, 3 april 2012, BW0093.

Rechtsgang TNS-regeling wordt aangepast aan TAS-regeling

Gezien de nauwe samenhang tussen de TAS-regeling en de TNS-regeling (beide regelingen zijn complementair) moet in beide categorieen zaken dezelfde rechtsbescherming worden geboden. Dat is tot nu toe niet het geval omdat de rechtsgang in geval van bezwaarprocedures via verschillende instanties loopt. Inmiddels is een voorstel tot wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en aanverwante wetten in behandeling (32 450, nr. 11), waarbij in artikel 15.50 van de Wet Milieubeheer de rechtsgang voor besluiten op grond van de TNS-regeling wordt aangepast aan de rechtsgang voor besluiten op grond van de TAS-regeling. Dit betekent dat de sectoren bestuursrecht van de rechtbanken in eerste aanleg bevoegd zijn en de Centrale Raad van Beroep in hoger beroep. Bron: rechtspraak.nl, 10 mei 2012, BW 5465.

VK: ook kosten bij no-win, no-fee asbestzaken

Een nieuwe wet gaat winnaars van een no-win, no-fee rechtzaak in het Verenigd Koninkrijk verplichten de succesbonus van hun advocaat te vergoeden. Dit kan oplopen tot 25% van de totale schadevergoeding. Tot nu toe werd deze bonus altijd door de verliezende partij betaald. Mensen met beroepsziekten zijn vooralsnog vrijgesteld van deze nieuwe wet. Bron: Press Association Mediapoint, 24 april 2012.

Britse verzekeraars aansprakelijk vanaf asbestblootstelling

Britse verzekeraars zijn aansprakelijk te houden vanaf het eerste moment dat een asbestslachtoffer aan asbest is blootgesteld en niet pas op het moment dat men ziek wordt. Dat heeft het Britse Hooggerechtshof bepaald. Dit betekent dat verzekeraars van bedrijven die niet meer bestaan nog steeds aansprakelijk gehouden kunnen worden. De extra schadelast als gevolg van deze uitspraak wordt geschat op tussen 600 miljoen en 5 miljard pond. Het Britse Verbond van Verzekeraars verwelkomt de uitspraak. De meeste Britse verzekeraars gaan in de praktijk al lang uit van het moment waarop de asbestblootstelling heeft plaatsgevonden. De gemiddelde schadevergoeding is 100.000 pond per slachtoffer. Bron: The Guardian, The Mirror, 29 maart 2012.

Japanse overheid nalatig tussen 1960 en 1971

Tussen 1960 en 1971 heeft de Japanse overheid verzuimd maatregelen te nemen tegen asbestblootstelling in spinnerijen, aldus een uitspraak van het Osaka District Gerechtshof. In 1960 had de overheid bewust moeten zijn van de gevaren van asbestose. Pas in 1971 werd het verplicht om ventilatiesystemen te installeren. Bron: Japan Economic Newswire, 28 maart 2012.

Australie: geen uitbreiding claimrecht naar nabestaanden

De regering van de deelstaat New South West Australie heeft het advies van een juridische commissie afgewezen om het claimrecht van asbestslachtoffers naar hun nabestaanden uit te breiden. De regering kan het advies niet opvolgen omdat in 2006 met multinational James Hardie bij de oprichting van het asbestcompensatiefonds is afgesproken dat de reikwijdte van het claimrecht voor asbestslachtoffers niet via wetgeving uitgebreid gaat worden. De juridische commissie had geadviseerd nabestaanden dit recht te geven tot een jaar na het overlijden van het slachtoffer. Verder had de commissie aanbevolen het wettelijk precedent, bekend als het Strikwerda principe, af te schaffen. Het Strikwerda principe regelt dat smartegelduitkeringen aan slachtoffers zelf later van een eventuele vergoeding aan nabestaanden kan worden afgetrokken. Bron: Sydney Morning Herald, 12 mei 2012.

Defensie niet aansprakelijk voor asbestblootstelling

Een man met mesothelioom stelt tijdens zijn militaire dienst in 1963-64 regelmatig indirect aan asbest te zijn blootgesteld. Eenmaal per maand kwam de man in de garage van de kazerne om onderhouds- en reparatiewerkzaamheden te laten verrichten aan zijn vrachtwagen. In zijn directe nabijheid waren monteurs bezig met, onder meer, het vervangen van asbesthoudende remvoeringen. Door het schoonblazen en op maat maken van de asbesthoudende remvoeringen kwam asbeststof vrij. De rechtbank oordeelt dat de man niet voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat van daadwerkelijke blootstelling aan asbest sprake is geweest. Het gestelde berust uitsluitend op zijn eigen verklaring. De man is er niet in geslaagd op andere wijze, bijvoorbeeld door getuigenverklaringen en/of ander bewijsmateriaal, te onderbouwen dat zijn stellingen juist zijn. Verder oordeelt de rechter dat nu van blootstelling aan asbest geen sprake is geweest, toepassing van de omkeringsregel niet aan de orde kan zijn. Bron: Rechtbank Den Haag, 4 april 2012, BW1118.

Japan: asbestgevaar bekend vanaf 1972

Het Yokohama District Gerechtshof oordeelt, in overeenstemming met de Japanse regering, dat Japanse bedrijven vanaf 1972 hadden moeten weten dat asbest gevaarlijk was. Deze kennis werd in 1972 door een internationale organisatie naar buiten gebracht. Bron: Jiji Press Ticker Service, 25 mei 2012.

Boete voor illegaal verwijderen asbest

De Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) heeft een klusbedrijf in Tilburg een boete van 5000 euro opgelegd vanwege het illegaal verwijderen van asbest tijdens een verbouwing. Een inspecteur van de Inspectie trof voor het pand een container met asbesthoudend plaatmateriaal aan. Het klusbedrijf had geen certificaat om asbest te mogen verwijderen. De werkzaamheden zijn direct stilgelegd. De gemeente Tilburg heeft de container met asbesthoudend materiaal direct laten verwijderen. Rijksoverheid.nl, 18 juni 2012.

Medisch nieuws

Vroegdiagnostiek en behandeling van mesothelioom

Van 18-21 april vond in Geneve de Derde Europese Longkanker conferentie plaats. Daar werd Australisch onderzoek gepresenteerd dat een molecuul heeft ontdekt dat vaker voorkomt in het bloed van mensen met mesothelioom dan in dat van gezonde mensen. Dat brengt wetenschappers een stap dichter bij een eerdere diagnose van deze ernstige ziekte. Daarnaast constateert dit onderzoek dat een hoge dosis bestraling bij deze ziekte, tegen de algemene overtuiging in, bij een bepaalde groep patienten wel degelijk effect heeft. Bron: Longkankerinformatiecentrum, 23 april 2012.

Maligne peritoneaal mesothelioom, een moeilijk te stellen diagnose

Het maligne peritoneaal (buikvlies) mesothelioom is een relatief zeldzame aandoening, maar de incidentie stijgt wereldwijd door het intensieve asbestgebruik eind vorige eeuw. De diagnose maligne peritoneaal mesothelioom’ is moeilijk te stellen op basis van de klinische symptomen en de bevindingen bij aanvullend onderzoek; histologisch onderzoek geeft dan uitsluitsel. Genezing is niet mogelijk, maar een klein overlevingsvoordeel is te behalen met systemische chemotherapie of intraperitoneale chemotherapie na operatieve cytoreductie. Dat schrijven Van der Valk & Van Leeuwen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. De onderzoekers achten het van belang patienten op het IAS te wijzen. Bron: Valk, F.M. van der & Leeuwen, J. van (2012).

Operatie bij mesothelioom

Recent onderzoek laat zien dat een longbesparende operatie waarin slechts een deel van het longvlies en de long worden verwijderd (P/D) betere resultaten geeft dan een operatie waarin alles wordt verwijderd (EPP). Tot voor kort werd laatstgenoemde operatie het meest toegepast bij een beperkte groep patienten met mesothelioom in een vroeg stadium. Bron: news-medical.net, 16 maart 2012.

Alle asbestsoorten veroorzaken kanker

In een reviewrapport bevestig het Internationaal Agentschap voor Onderzoek naar Kanker (IARC) dat er voldoende bewijs is om aan te nemen dat alle soorten asbest kanker kunnen veroorzaken. Asbest kan leiden tot mesothelioom, longkanker, larynxkanker en eierstokkanker. Bron: International Ban Asbestos Secretariaat/IARC, 8 april 2012.

Relatie tussen asbestblootstelling en hart- en vaatziekten

Onderzoekers van de Britse Health and Safety Executive concluderen op basis van een cohort-onderzoek onder bijna 100.000 mensen die met asbest hebben gewerkt dat er enig bewijs is om aan te nemen dat beroepsmatige blootstelling aan asbest samenhangt met de sterfte aan hart- en vaatziekten bij deze groep. Bron: Harding, A.H. e.a. (2012).

Overleving bij mesothelioom

De overlevingsduur van Nederlandse patienten met mesothelioom is nog steeds kort (mediaan 333 dagen) en sterk afhankelijk van de leeftijd van een patient, het type mesothelioom en het getroffen orgaan. Dat concluderen Van der Bij e.a. (2012) na analyse van dossiers van 1353 patienten die tussen 2005 en 2008 een aanvraag bij het IAS hebben gedaan. Een jaar na diagnose was 47% nog in leven, 20% na twee jaar en 15% na drie jaar. 91% van de patiënten was man. De helft van de patienten was 70 jaar of ouder bij diagnose. 78% van de patiënten was direct aan asbest blootgesteld, ongeveer de helft van alle patiënten langer dan 20 jaar. Bij een aanzienlijk deel duurde het na het eerste moment van asbestblootstelling lang voordat de ziekte zich openbaarde (mediaan 49 jaar). Een trend naar langere latentietijden kan in diverse landen, wegens verjaring, een negatief effect hebben de mogelijkheden tot verhaal bij aansprakelijke partijen.Dit onderzoek werd door het IAS gefinancierd via het Medisch Onderzoeksprogramma IAS. Bron: Bij, S. van der e.a. (2012

Niet asbestgerelateerde oorzaken van mesothelioom

Van alle intensief aan asbest blootgestelde mensen krijgt 10-20% de ziekte mesothelioom. Bij ca. 20% van de mesothelioompatienten is asbestblootstelling niet als oorzaak aanwijsbaar. Een belangrijke andere bron is erioniet, een vezelachtig mineraal dat in de natuur in Turkije voorkomt. Verder zijn er studies die aanwijzingen geven dat koolstofnanobuisjes, een bepaalde soort bestraling en het poliovirus SV-40 oorzaken kunnen zijn. In hoeverre laatstgenoemde bronnen alleen mesotheliooom kunnen veroorzaken, is nog niet duidelijk. Waarschijnlijk is het SV40 virus een factor die het risico op mesothelioom verhoogt. Bron: Jasani, B & Gibbs, A. (2012).

Milieu/Veiligheid nieuws

Vertraging NS door asbestmelding

De NS had op 26 maart te kampen met vertragingen van meer dan een uur omdat bij werkzaamheden in de Schipholtunnel mogelijk asbest was vrijgekomen. Spoorbeheerder ProRail vond echter niets, waarna de tunnel weer werd vrijgegeven. Bron: nos.nl, 26 maart 2012.

Eu stelt nieuwe regels sloop schepen voor

De Europese Commissie heeft nieuwe regels voorgesteld om ervoor te zorgen dat Europese schepen enkel worden gesloopt in inrichtingen die voldoen aan normen inzake arbeidsveiligheid en milieuverantwoord beheer. In 2009 is meer dan 90 % van de Europese schepen ontmanteld in inrichtingen die niet aan de huidige OESO normen voldeden. Het aantal Europese sloopschepen is aanzienlijk: 17 % van het tonnage in de wereld is onder EU-vlag geregistreerd. De wereldwijde verbetering van scheepsontmantelingspraktijken is daarom een prioriteit voor de EU. Bron: visserijnieuws.nl, 24 maart 2012.

Veel illegale asbestverwijdering in Belgie

Elke dag ontdekt de Belgische politie meer dan drie gevallen van zware afvalcriminaliteit. Het meeste geld verdienen criminelen met gevaarlijk, industrieel afval, zoals asbest en chemische stoffen. Dat wordt dan illegaal opgemengd, liefst in vloeibare vorm. Ook worden systematisch heffingen omzeild door te doen alsof de verwerking ecologisch gebeurt in de vorm van recycling. Andere manieren zijn het dumpen van het afval op plaatsen waar dat niet mag of het illegaal verschepen naar met name Afrika of voormalige Oostbloklanden. Ruim 779 van de 1118 gevallen van zware afvalcriminaliteit zijn vastgesteld bij bedrijven. Een deel werkt volledig illegaal, een ander deel combineert legale met illegale activeiten. Belgisch tijdschrift De Tijd, 17 maart 2012.

Wensballonnen uit handel wegens asbest

Ruim 60.0000 Chinese wensballonnen van twee importeurs zijn uit de handel gehaald omdat er asbest in de koorden zit. Dat meldde de Inspectie Leefomgeving en Transport vrijdag. Wensballonnen zijn een soort mini-heteluchtballonnen die worden opgelaten bij feestelijke gebeurtenissen. De ballonnen worden meestal via internet verkocht, aldus de inspectie. Deze ballonnen zijn schadelijk voor de gezondheid van degenen die ze oplaten. Ook zijn ze schadelijk voor de natuur, waar ze na hun vlucht in terechtkomen. Bron: ANP, 16 maart 2012.

Dek asbestwegen af

Voormalig asbestverwerker Eternit uit Goor (Overijssel) sluit niet uit dat er nog steeds mensen wonen aan met asbestpuin verharde wegen of erven, die niet zijn afgedekt. Het bedrijf roept hen op zich bij hun gemeente te melden voor een sanering, of in elk geval te zorgen voor een permanente afdekking met asfalt, klinkers, beton of een tenminste 20 centimeter dikke laag zand, grond, of puingranulaat. Eternit stelde tot 1974 aan streekbewoners gratis asbestcementresten ter beschikking om wegen en erven te verharden. Bron: Twentse Courant Tubantia, 10 mei 2012.

Belgisch Eternit moet asbeststort saneren

Eternit Belgie, voormalig asbestverwerker, moet zijn oude stortplaats in Kapelle-op-den-Bos saneren door bepaalde stukken te verharden of ontoegankelijk te maken. Dit omdat de plek potentieel gevaarlijk is voor de gezondheid. In de grond is ongeveer vijftig milligram asbest per kilogram gevonden, vijf keer meer dan toegestaan, maar nog wel beduidend onder de alarmdrempel van honderd milligram. Op het vervuilde terrein van 3,8 hectare bevinden zich momenteel een sporthal en voetbalterreinen. Voor 1 september moet het bedrijf een bodemsaneringsproject aan de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) voorleggen, waarin staat hoe het de sanering zal aanpakken. Omdat het om een grote locatie gaat, kan de sanering voor Eternit een dure zaak worden. Alle kosten zijn voor rekening van de vervuiler. Bron: De Standaard, 21 mei 2012.

Spuitasbest in Nederlandse gebouwen

Spuitasbest is een van de gevaarlijkste toepassingen van asbest. TNO maakte in 1985 een inventarisatie van 200 gevaarlijke panden en in 1997 zocht de Arbeidsinspectie uit hoe deze panden erbij stonden. Uit die inventarisatie bleek dat de situatie van zeker 100 panden niet best was. Onbekend is hoe de situatie van deze gebouwen momenteel is. De lijst uit 1985 bevat een scala aan overheidsgebouwen, ziekenhuizen, onderwijsgebouwen, warenhuizen en supermarkten en de Utrechtse Jaarbeurs. In antwoord op een verzoek van de Tweede Kamer tot inzage in deze lijst antwoordt staatssecretaris Atsma van I &M dat alle gebouwen van voor 1994 als asbestverdacht moeten worden beschouwd. Er is niet overgegaan tot (al dan niet verplichte) inventarisatie van asbest in gebouwen in niet-sloopsituaties zodat de gevraagde lijst niet kan worden overgelegd van gebouwen met een grootschalige publieksfunctie waarin asbest aanwezig is. Wel is op de website Atlasleefomgeving (https://www.atlasleefomgeving.nl/) te zien welke schoolgebouwen asbestverdacht zijn.Bron: asbestenbouw.nl, 17 mei 2012, rijksoverheid.nl, 14 juni 2012

Nog steeds veel asbestgevaar in Nederland

Advocaat Ruers wijst in een interview op het risico dat mensen in Nederland nog steeds met asbest in aanraking kunnen komen. Cijfers tonen volgens Ruers aan dat er in Nederlandse gebouwen en onder fietspaden, zandwegen en erven van boerderijen 70.000 ton asbest ligt. In tachtig procent van de voor 1993 gebouwde Nederlandse woningen, flatgebouwen en kantoren zit nog asbest. Zolang de platen onaangeroerd blijven is er weinig aan de hand, maar als er verbouwd wordt of groot onderhoud gepleegd, kan het mis gaan. In kantoorgebouwen gaat het bijvoorbeeld om de zogenaamde sus-kasten, waardoor verwarming en airconditioning stroomt. Hierin zitten amosiet (bruine) asbestplaten. In woningen kan het o.a. gaan om met asbest beklede vloerbedekking. In de omgeving van voormalig asbestproducent Eternit in Goor is veel asbestafval gebruikt. Hele fietspaden en oprijlanen werden met asbest opgehoogd, aldus Ruers. Als advocaat behandelt Ruers veel asbest en gezondheidgerelateerde zaken. Daarnaast vertegenwoordigt hij het Comite Asbestslachtoffers in de Raad van Toezicht en Advies van het IAS. Bron: De Telegraaf, 19 mei 2012.

Gevaarlijke asbestproducten in EU

Hoewel asbest in de EU sinds 2005 is verboden, worden nog steeds door inspecties van verschillende landen producten met asbest gevonden die geimporteerd zijn uit landen waar asbest nog steeds gebruikt wordt. Het gaat o.a. om remvoeringen, remblokken, vuurwerk, tuinlantaarns, thermale kolven en vacuum kannen. Het merendeel komt uit China. Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 14 mei 2012.

Landelijk asbestvolgsysteem in gebruik

Het Landelijk asbestvolgsysteem (LAVS) is formeel in gebruik genomen door woningcorporatie De Alliantie. Zeven corporaties staan op het punt dat voorbeeld te volgen. Via het LAVS wordt inzichtelijk welke partijen bij het asbestverwijderingsproces betrokken zijn, van asbestinventarisatie tot en met de stort. Er komt daarmee transparantie voor overheid en voor marktpartijen. Daar is iedereen bij gebaat, aldus een woordvoerder. Woningcorporaties zijn de eerste groep gebruikers. Het is de bedoeling dat het volgsysteem landelijk wordt uitgerold. Mogelijk wordt LAVS in de toekomst zelfs verplicht. 80% van de corporaties heeft hiervoor al een intentieverklaring getekend. Bron: asbestenbouw.nl en cobouw.nl, 6 juni 2012.

Politiek nieuws

Brief Tweede Kamer ketenaanpak asbest

In een brief aan de Tweede Kamer doet staatssecretaris Atsma (Infrastructuur & Milieu) mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Minister van Veiligheid en Justitie verslag van de vorderingen en afspraken om de ketenhandhaving rond asbestverwijdering te versterken. Onder regie van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) zijn afspraken gemaakt om de effectiviteit van het toezicht en de handhaving op de asbestverwijderingsketen te versterken. De aanpak loopt langs drie sporen:
1. Verbeteren asbestbewustzijn en ondersteuning bij procedure van asbestverwijdering;
2. Versterking certificering;
3. Afgestemd toezicht en opsporing in de asbestketen.
Bron: rijksoverheid.nl, 23 maart 2012.

Belgisch Asbestfonds keert in 5 jaar aan 1505 slachtoffers uit

Sinds de oprichting van het Asbestfonds (AFA) op 1 april 2007 is in Belgie aan 1.505 asbestslachtoffers een vergoeding toegekend. Dat blijkt uit een verslag naar aanleiding van het vijfjarig bestaan van het fonds. Het fonds biedt compensatie aan mensen met asbestose en mesothelioom. De meest getroffen sector is de sector die ruwe asbest verwerkte, maar onder de slachtoffers bevinden zich bijvoorbeeld ook loodgieters, metaalarbeiders, lassers of mensen die in de omgeving van een asbestfabriek woonden. Het AFA, dat voor de helft gefinancierd wordt door de Staat en voor de andere helft door ondernemingen, vergoedt ofwel in de vorm van een maandelijkse uitkering ofwel in de vorm van een eenmalige vergoeding. Bron: Belgisch tijdschrift Knack, 28 maart 2012.

Asbestrekening ten onrechte bij burger

Als verzekeraars hun handen aftrekken van kostbare problemen, zoals asbest of overstromingen, moeten alarmbellen afgaan bij de overheid. Dat gebeurt nu echter niet, stelt WRR-lid Marjolein van Asselt. Het gevolg is dat de uiteindelijke rekening bij een ramp of grote schade hoger wordt. Niemand wordt namelijk geprikkeld om deze te voorkomen of te beperken en onveilige bedrijven zijn voordeliger uit dan ondernemers die hun zaakjes wel op orde hebben. Bijkomend probleem is dat de onbetaalde rekening op het bordje van de overheid komt. Een woordvoerder van verzekeraar Achmea zegt dat de asbestrisico s zo groot zijn geworden, dat de verzekeraar deze niet langer kan verzekeren. De mogelijke schade vormt een bedreiging voor de continuiteit van het schadebedrijf. De verzekeraar vindt dit risico onaanvaardbaar voor andere verzekerden. Wel heeft het naar eigen zeggen klanten gewezen op mogelijkheden om asbestrisico s te beperken. Bron: Telegraaf, 30 april 2012.

Financiele strop door asbest in scholen

Negentig procent van de Amsterdamse scholen die voor 1994 zijn gebouwd, bevat
asbest. In een derde van de gevallen zal daar niets aan worden gedaan. In de overige gevallen wordt bij de helft slechts een deel van het asbest verwijderd en bij de rest wordt alle asbest gesaneerd. Dat blijkt uit een onderzoek van bureau InfoMil onder Amsterdamse scholen. De gigantische vondst van asbest lijkt op een enorme financiele strop voor de stadsdelen uit te draaien, aldus VVD in West. Het bestuur in West wilde de sanering aanvankelijk financieren uit het potje onvoorzien , maar dit bevat slechts 111.000 euro, terwijl de asbestsanering van slechts een van scholen in West alleen al is begroot op 500.000 euro. Volgens branche-organisatie VO-raad komen tientallen scholen in financiele problemen door de kosten voor de asbestsanering als gemeenten de kosten niet betalen. Bron: AD, 5 april, Telegraaf, 6 april.

Woningcorporaties en asbest

Woningcorporaties werken aan een betere aanpak van asbest. Dat schrijft minister Spies in een brief aan de Tweede Kamer. In het handboek asbest is de zorgplicht voor woningcorporaties uitgebreid verwoord. Corporatiekoepel Aedes zal binnenkort al haar leden nogmaals extra attenderen op dit handboek. Aedes is verder mede-initiatiefnemer en tevens medefinancier van het Landelijk Asbestvolgsysteem. Dit asbestvolgsysteem is een digitale toepassing die is ontwikkeld door woningcorporaties, bedrijven en uitvoerende overheden die bij de verwijdering van asbest betrokken zijn. Het systeem ondersteunt het werkproces van inventarisatie tot en met verwijdering van asbest en daarmee weet elke partij hoe het proces vordert en wie welke handeling binnen welke termijn moet uitvoeren. De leden van Aedes zullen in de loop van 2012 als eerste gebruikers met het Landelijk Asbestvolgsysteem gaan werken. Tenslotte worden door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu en Aedes via een zgn. Green Deal gewerkt aan het versneld vervangen van asbestdaken en het plaatsen van zonnepanelen. Bron: Brief Kamerbrief inzake zwartboek sanering asbest Jeruzalem, d.d. 27 april 2012.

Eternit breidt asbestcompensatieregeling uit

Voormalig asbestverwerker Eternit breidt de compensatie voor asbestslachtoffers uit met andere Overijsselse en enkele Gelderse gemeenten. Het gaat om de regeling voor niet-werknemers, die via het milieu, zoals asbestwegen, de ziekte mesothelioom (asbestkanker) hebben opgelopen. De schadevergoeding voor asbestslachtoffers van Eternit was tot nu toe beperkt tot inwoners van de gemeente Hof van Twente plus Enter. Nu gaat deze voor heel Overijssel en de Gelderse gemeenten Berkelland en Lochem gelden. Slachtoffers moeten wel kunnen aantonen dat zij voor 1999 gedurende een substantiele periode in dit gebied hebben gewoond, op een erf dat met asbest van Eternit was verhard, of woonden aan een toegangsweg met asbestafval. Eternit stelde tot 1974 aan streekbewoners gratis asbestcementresten ter beschikking om wegen en erven te verharden. Later bleek dat zij daardoor mogelijk kankerverwekkende asbestdeeltjes hebben ingeademd. De bedragen die Eternit vergoedt komen overeen met de normbedragen van het IAS. Bron: de Stentor/ Twentse Courant Tubantia 10 en 11 mei 2012.

Canadees asbestlobby-instituut stopt

Het Canadese Chrysotiel-instituut stopt met haar activiteiten. Sinds 1984 verdedigde dit instituut de Canadese chrysotiel asbestindustrie met de stelling dat chrysotiel (wit) asbest onder gecontroleerde omstandigheden veilig kan worden gebruikt. Op dit moment wordt in Canada geen asbest gewonnen omdat de twee mijnen hun productie hebben stopgezet. De regering van de deelstaat Quebec heeft het bedrijf Balcorp LTD een lening aangeboden van 58 mln Canadese dollar om de Jeffrey mijn te heropenen. Voorwaarde is dat dit bedrijf zelf 25 miljoen financiert. Inmiddels wordt echter breed aangenomen dat gebruik van alle asbestsoorten in alle vormen gevaarlijk is. Bron: Canwest News Service, 30 april 2012.

Zuid Korea stelt asbestinventarisatie verplicht

Alle openbare gebouwen in Zuid Korea met een totale oppervlakte van tenminste 500 m2 moeten de asbestvezelconcentratieniveaus inventariseren. Gebouwen met minimaal 50 m2 asbesthoudend materiaal moeten beheersmaatregelen nemen. De toegestane vezelconcentratie op locaties waar dichtbij asbest wordt verwijderd, wordt beperkt tot 0,01 deel per kubieke centimeter. Voor elke invoer van materiaal dat mogelijk asbest bevat moet toestemming worden gevraagd aan de minister van Milieu. Bron: Korea Times, 24 april 2012.

Vergelijking Europese Asbestcompensatiefondsen

De Spaanse krant El Pais vergelijkt de historie van asbestcompensatieregelingen in verschillende Europese landen. In 1884 introduceerden Duitse verzekeraars de eerste verzekering voor beroepsgerelateerde ongevallen. Spanje volgde in 1936, maar het duurde tot 1997 voordat de eerste asbestproducent werd veroordeeld tot het betalen van schadevergoeding. Frankrijk heeft sinds 2001 een fonds dat voor 90% uit de sociale zekerheid wordt gefinancierd. Tussen 2001 en 2009 heeft dit Fonds 60.418 aanvragen verwerkt en totaal 2.397 miljoen euro uitgekeerd voor asbestgerelateerde aandoeningen. Het grootste deel ging naar asbestgerelateerde longkanker, gevolgd door niet-kwaadaardige asbestafwijkingen. Mesothelioom staat op de derde plaats. In 2006 volgde Belgie met een fonds dat alleen voor mesothelioom en asbestose vergoedt. Bron: El Pais, 11 april 2012.

Inspectie SZW: stevige aanpak misstanden asbest

De Inspectie SZW zet de komende jaren stevig in op de aanpak van misstanden in de asbestsector. De boetes gaan omhoog en er worden tien gespecialiseerde inspecteurs ingezet die permanent controleren of de regels voor asbestverwijdering worden nageleefd. Dit staat in de brochure Aanpak van Asbest 2012-2015 die begin mei werd verspreid onder asbestverwijderaars, instellingen die hen controleren, werkgevers- en werknemersorganisaties en andere belanghebbenden. Begin 2012 zijn de boetes voor het onveilig verwijderen van asbest al verdubbeld. Bron: Inspectie SZW, 8 mei 2012.

Meer geld voor asbestfonds James Hardie

Het Asbestcompensatiefonds van multinational James Hardie is vergroot van 29,7 miljoen tot 165 miljoen Australische dollar nadat het bedrijf een rechtzaak tegen de Australische belastingdienst heeft gewonnen. Het fonds startte in 2007. Elk jaar stort het bedrijf 35% van haar cash flow in het fonds. In 2011 en 2012 tot nu toe hebben respectievelijk 496 en 456 asbestslachtoffers een beroep gedaan op het fonds. Dit betekent een totale schadelast van 76,4 mln in 2011 en 75,3 mln Australische dollar dit jaar. Bron: The Australian, 22 mei 2012.

Betere informatie-uitwisseling over asbestverwijderende bedrijven

De Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) en instellingen die certificaten afgeven voor asbestverwijderende bedrijven, hebben in een nieuw protocol afspraken vastgelegd over de informatie die ze met elkaar uitwisselen. Hierdoor kunnen zowel de Inspectie SZW als de certificerende instellingen (cki s) hun taak nog beter uitvoeren. De Inspectie SZW kan met de informatie van de cki ’s meer risicogericht handhaven en zo lopende saneringswerkzaamheden direct stilleggen bij ernstige overtredingen met gevaar voor de gezondheid van werknemers. De certificerende instellingen op hun beurt gaan op basis van informatie van de Inspectie SZW maatregelen opleggen aan certificaathouders die zich niet aan de regels houden. Bijvoorbeeld het schorsen of intrekken van het afgegeven certificaat. Bron: rijksoverheid.nl, 5 juni 2012.

WHO steunt asbestverbod

De Thaise afdeling van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) heeft op youtube een video gezet waarmee zij haar steun uit voor een wereldwijd verbod op gebruik van asbest. De film meldt onder andere dat alle soorten asbest gevaarlijk zijn voor de gezondheid: Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 1 mei 2012.

Hogere uitkering voor Britse mesothelioomslachtoffers

Per 1 april zijn de eenmalige overheidsuitkeringen voor Britse mesothelioomslachtoffers en hun nabestaanden aanzienlijk verhoogd. De uitkering van 52.772 pond aan slachtoffers onder de 38 jaar is verhoogd tot 81.536 pond en voor hun nabestaanden van 23.953 tot 42.432 pond. Ook de uitkeringen aan ouderen zijn gestegen. Een 77-jarig slachtoffer krijgt nu 12.666 pond (was 8.197). Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 8 april 2012.

Totaal asbestverbod Japan

Sinds 1 maart jl. is in Japan een verbod op alle soorten asbestgebruik van kracht. Er gelden geen uitzonderingen meer. Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 1 maart 2012.

Russische asbestmijn half zo groot als Manhattan

In de Russische plaats Asbest bevindt zich ’s werelds grootste asbestmijn, die bijna half zo groot is als Manhattan. Een groot deel van de 75000 inwoners werkt in de mijn, aldus een reportage op Bloombergtv. Rusland is s werelds grootste asbestproducent en verantwoordelijk voor bijna de helft van de asbestproductie wereldwijd. Bron: Business Insider/Bloombergtv, 29 mei 2012, United States Geological Survey.

Atsma stimuleert zonnepanelen voor asbestdaken

Er komt een nieuwe subsidieregeling voor zonnepanelen, en voor agrarische ondernemers wordt het ook fiscaal nog aantrekkelijker gemaakt om de sanering van asbestdaken te combineren met het plaatsen van zonnecollectoren. Staatssecretaris Atsma (Infrastructuur en Milieu) sluit daarover een Green Deal met landbouworganisatie LTO, meldt hij begin juni aan de Tweede Kamer. Atsma hoopt dat de gunstige regelingen voor zonne-energie eraan bijdragen dat er een versnelling komt in het opruimen van oude asbestdaken op agrarische bedrijfsgebouwen. Nederland telt naar schatting nog een oppervlakte van 130 miljoen vierkante meter aan asbesthoudende daken en gevelpanelen. Driekwart daarvan ligt op agrarische bedrijfsgebouwen. Met name wanneer de verwering van het materiaal toeslaat, kan dit een gevaar opleveren voor de volksgezondheid. Bron: rijksoverheid.nl, 7 juni 2012.

Kamervragen meldingsplicht asbestsanering

In antwoord op Tweede Kamervragen bevestigt staatssecretaris Atsma (I&M) dat asbestsaneringsbedrijven voorafgaand aan een asbestsanering in gebouwen, op twee momenten een of meerdere meldingen/mededelingen moeten doe. Dit is noodzakelijk voor het toezicht op het veilig saneren van asbest. Het eerste moment is vier weken voor aanvang, het tweede moment is twee dagen voor aanvang van de saneringswerkzaamheden. Het tweede moment betreft drie meldingen/mededelingen, waarbij in de praktijk vanwege de automatische doormelding vanuit het Arboportaal van de Inspectie SZW veelal volstaan kan worden met een melding aan de Inspectie SZW. Bron: rijksoverheid.nl, 14 juni 2012.

Kamervragen over asbeststort Derde Merwedehaven

Staatssecretaris Atsma (I&M) antwoordt op kamervragen naar aanleiding van het bericht van de NOS dat op de stortplaats Derde Merwedehaven in Dordrecht veel meer asbest zou liggen dan gedacht. Volgens de staatssecretaris heeft de stortplaats sinds 2002 een vergunning voor het storten van onverpakt asbesthoudend materiaal. In totaal is er in acht jaar 131.112 ton afval gestort dat een lage hoeveelheid asbest bevat. Daarvan bestaat de helft uit niet-gevaarlijk afval. Let wel: het gaat hier niet om puur asbest. Het zijn grote hoeveelheden puin, grond en bagger met een asbestpercentage van minder dan een half procent. Deze hoeveelheden vallen binnen de grenzen van de milieuvergunning. Vanaf begin 2011 is uitsluitend storten van verpakt asbesthoudend materiaal toegestaan. Bron: rijksoverheid.nl, 7 juni 2012.

Einde Canadese asbestproductie in zicht

In 2011 kwam na 130 jaar een eind aan de Canadese asbestproductie. De redenen waren economisch en operationeel. Momenteel zijn in Canada discussies gaande over mogelijke heropening van een asbestmijn. Het lijkt er echter op dat de Canadese asbestlobby het gaat verliezen van het het wereldwijde protest en de slechte internationale reputatie die Canada daardoor gekregen heeft. Nog belangrijker is de groeiende weerstand van de Canadese bevolking tegen de export van asbest. Bron: Guidotti, T.L. (2012).