menu

Nieuwsbrief 06 - september 2006

(Gast)editorial door Sjaak Burgers, longarts in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis

(Gast)editorial door Sjaak Burgers, longarts in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis en kersverse voorzitter van de mesotheliomenwerkgroep van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT). Gelukkig is de tijd van ‘er is toch niets aan te doen’ voorbij, schrijft Burgers. Er is momenteel op allerlei gebied veel aandacht voor de strijd tegen mesothelioom.

Lees verder

IAS nieuws

3de Symposium Asbest en longziekten op 19 mei 2006

Op vrijdag 19 mei 2006 vond het 3e Symposium Asbest en Longziekten plaats. Ondanks het verbod asbest te verwerken blijven de gevolgen ervan helaas nog dagelijks merkbaar. Het is daarom van groot belang op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen op gebied van diagnostiek en therapie. Het programma was ´s ochtends voornamelijk voornamelijk medisch georiënteerd met een aantal internationaal bekende sprekers. Het middagprogramma was in overleg met het Instituut Astbestslachtoffers samengesteld. De situatie in Nederland op het gebied van asbest werd uitgebreid besproken. De rol van de overheid in deze, de mogelijkheid tot schadevergoeding en de bijdrage van het IAS maakten de middag tot een boeiend geheel.

IAS expertmeeting asbest en longkanker: longkankerpatienten overlijden te snel voor juridische procedure

Pati?nten met longkanker overlijden in veel gevallen snel, te snel voor de juridische lijdensweg waarmee men momenteel nog geconfronteerd wordt. Dit was een van de conclusies van de expertmeeting over asbest en longkanker die het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) op 6 april j.l. organiseerde in het SER-gebouw te Den Haag. De bijeenkomst vond plaats op verzoek van de Raad van Toezicht en Advies (RTA) van het IAS. Aanleiding was het Advies van de Gezondheidsraad uit juli 2005 om bij schadeclaims een bepaalde methode te hanteren waarmee vastgesteld kan worden in hoeverre de blootstelling aan asbest op het werk een longtumor heeft veroorzaakt. Het IAS dient over dit advies, volgens haar Convenant, binnen een jaar een standpunt te bepalen. De RTA was van oordeel dat nader onderzoek nodig was. Dit oordeel blijft ook na deze meeting van kracht, hoewel de partners van het IAS de urgentie van het probleem beseffen. U kunt het verslag van deze bijeenkomst via de website downloaden op http://www.asbestslachtoffers.nl//publicaties.html?

IAS Jaarverslag 2005: al meer dan 2000 aanvragen voor vergoeding ontvangen

Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) heeft sinds de oprichting in 2000 2155 aanvragen voor vergoeding ontvangen van asbestslachtoffers en nabestaanden. Dat staat in het jaarverslag over 2005 dat het IAS begin juli presenteerde. Al sinds het begin laat het aantal aanvragen een stijgende lijn zien (van 244 in 2001 tot 371 in 2005). Het aantal mensen dat aan mesothelioom (kanker van het longvlies of buikvlies) overlijdt is de laatste jaren stabiel en ligt rond de 400 per jaar (CBS). Het IAS wordt dus steeds bekender en beter toegankelijk voor de doelgroep. De groep asbestslachtoffers die een uitkering via de Regeling Tegemoetkoming Asbestslachtoffers heeft ontvangen bestaat voor 98 procent uit mannen en 95% van hen is ouder dan 55 jaar (SVB). U kunt het jaarverslag via de website downloaden op http://www.asbestslachtoffers.nl

Epidemiologisch nieuws

Verenigd Koninkrijk: asbest kost het leven van 147 docenten

In het Verenigd Koninkrijk overlijden jaarlijks ongeveer 15 docenten aan de gevolgen van asbestblootstelling. Volgens de 'Health and Safety Executive' overleden tussen 1991 en 2000 147 docenten aan mesothelioom. Zo'n 13.000 scholen in het land zitten nog vol asbest. Bron: Sunday Express, 2 april 2006

Asbest in het werk verantwoordelijk voor 4% van de kankersterfgevallen

In Frankrijk overlijden jaarlijks 15.000 mensen aan een vorm van kanker door het werk. In de helft van deze gevallen is asbestblootstelling de oorzaak. Asbest werd in 1997 in Frankrijk verboden. Bron: Europees Vakbondsinstituut Hesa, 13 mei 2006. Meer http://hesa.etui-rehs.org/uk/newsevents/newsfiche.asp?pk=553

Longkanker door asbest bij vrouwen in Iowa

Neuberger deed van 1994 tot 1997 onderzoek onder plattelandsvrouwen uit het Amerikaanse middenwesten. Hij vond o.a dat asbestblootstelling een oorzaak geweest kan zijn voor longkanker bij de groep 'niet rokers': vrouwen die tijdens hun hele leven minder dan 100 sigaretten of korter dan 6 maanden hadden gerookt. Bron: Neuberger JS, et al. (2006). Risk factors for lung cancer in Iowa women: Implications for prevention. Cancer Detection and Prevention, Mar 30.

Lees verder

Spanje: onderrapportage van asbestziekten

Onderzoeken in de Spaanse deelstaten Catalonië en Navarra hebben aangetoond dat asbestziekten, zoals mesothelioom, er veel vaker voorkomen dan de officiële cijfers aangeven: in Catalonië vier keer zoveel, in Navarra drie keer zo veel. Bronnen: Artieda, L., Beloqui, A. & Lezaun, M. (2005). Cohort of asbestos exposed workers. Navarre (Spain) 1999-2004. Orriols, R. et al. (2006). Reported occupational respiratory diseases in Catalonia. Occupational and Environmental Medicine, n-63 (4), pp. 255-260. Artieda L, Beloqui A, Lezaun M. (2005). Cohort of asbestos exposed workers. Navarre (Spain) 1999-2004] An Sist Sanit Navarra Sep-Dec.28(3):335-44.

Lees verder

Finland: gezondheidseffecten Asbest Programma nog niet zichtbaar

Tussen 1987 en 1992 werd in Finland het 'Asbest Programma' ingevoerd. Dit bestond uit 27 maatregelen die erop gericht waren de risico's van asbestblootstelling zoveel mogelijk te beperken. De positieve gezondheidseffecten zijn op dit moment nog niet zichtbaar. Mensen worden namelijk gemiddeld pas 30 tot 40 jaar na de blootstelling aan asbest ziek en de piek in het asbestgebruik vond er in de jaren 70 plaats. In Finland zijn ca. 200.000 mensen in hun werk aan asbest blootgesteld. Momenteel overlijden ca. 150 mensen per jaar aan een vorm van asbestgerelateerde kanker. Bron: Huuskonen MS & Rantanen J. (2006). Finnish Institute of Occupational Health (FIOH): prevention and detection of asbestos-related diseases, 1987-2005. American Journal of Industrial Medicine, mar 49(3):215-20.

Lees verder

Duitse geschiedenis asbestgebruik en gevolgen

Hagemeyer beschrijft in dit overzichtsartikel de Duitse geschiedenis en huidige situatie inzake asbestgebruik, blootstelling en asbestziekten. Duitsland was het eerste land dat in 1930 longkanker in combinatie met asbestose als een beroepsziekte erkende. Bron: Hagemeyer, O., Otten, H. & Kraus, T. (2006). Asbestos consumption, asbestos exposure and asbestos-related occupational diseases in Germany. Int Arch Occup Environ Health.

Lees verder

Is chrysotiel een oorzaak van mesothelioom?

Yarborough vindt in zijn onderzoek geen ondersteuning voor de hypothese dat chrysotiel asbestvezels (wit asbest) mesothelioom kunnen veroorzaken. Deze conclusie baseert hij op analyse van resultaten van 71 epidemiologische cohort-studies van mensen die beroepsmatig aan ruwe asbestvezels zijn blootgesteld. Bron: Yarborough, C.M. (2006). Chrysotile as a cause of mesothelioma: an assessment based on epidemiology. Critical reviews in Toxicology Feb.36(2):165-87.

Lees verder

Australië: mesothelioom bij medewerkers olie-raffinaderij

Australische onderzoekers constateerden dat mesothelioom bij medewerkers van een olie-raffinaderij meer dan gemiddeld voorkomt. Waarschijnlijk komt dit door blootstelling aan asbest, hoewel bij de betreffende groep geen verhoogde incidentie van longkanker gevonden werd, een vorm van kanker die ook een relatie heeft met asbestblootstelling. De onderzoekers concluderen daarom dat raffinaderijpersoneel dat met asbest heeft gewerkt geen verhoogd risico op longkanker heeft.

Bron: Gun RT et al., (2006). Update of mortality and cancer incidence in the Australian petroleum industry cohort. Occupational Environmental Medicine, 63(7):476-81.

Lees verder

Poolse asbestwerkers hebben groter risico op mesothelioom en longkanker

Sinds 1980 zijn de sterftecijfers van 4187 ex-werknemers van een Poolse fabriek van asbestproducten vergeleken met de Poolse bevolking in het algemeen. Zowel longkanker als mesothelioom kwamen bij de asbestwerkers vaker voor. Bij vrouwen was het verschil nog groter, volgens de onderzoekers een aanwijzing dat vrouwen wellicht gevoeliger voor asbest zijn dan mannen. Er werd geen direct verband gevonden tussen het hebben van asbestose (een stoflongziekte) en een verhoogd risico op longkanker. Bron: Wilczynska U. et al., (2005) Mortality from malignant neoplasms among workers of an asbestos processing plant in Poland: results of prolonged observation. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health 18(4):313-26.

Lees verder

Midden Oosten: nog volop gebruik van asbest

18 van de 20 landen in het Midden Oosten importeren nog steeds asbest. Alleen Egypte en Saoedi Arabië hebben dit product inmiddels verboden. Geen enkel land in deze regio heeft ILO-verdrag nr. 162 geratificeerd: een verdrag dat landen verplicht werknemers tegen asbestblootstelling te beschermen. Iran en de Verenigde Arabische Emiraten zijn de grootste verbruikers in deze regio. Bron: International Ban Asbestos Secretariat, juli 2006. Meer www.ibas.btinternet.co.uk

Asbest in het milieu kan mesothelioom veroorzaken

Asbest in het milieu kan mesothelioom veroorzaken. De relatie met longkanker is onduidelijk. Milieu-oorzaken voor longkanker zijn vooral: luchtvervuiling, passief roken en blootstelling aan radon binnenshuis. Dit schrijft Paolo Bofetta na een analyse van epidemiologische studies naar kankerverwekkende stoffen in het milieu. Bofetta werkt als epidemioloog voor de International Agency for Research on Cancer (IARC). Bron: Boffetta P., (2006). Human cancer from environmental pollutants: The epidemiological evidence. Mutation Research july 12.

Lees verder

Juridisch nieuws

Rechtbank Almelo: Eternit betaalt nabestaande milieuslachtoffer uit Goor

Het vroegere asbestbedrijf Eternit biedt 53.000 euro schadevergoeding aan de weduwnaar van de 70-jarige mevrouw Jansen uit Goor. Zij leed aan mesothelioom (longvlieskanker) en had geen (in)directe relatie met het bedrijf. De vrouw is het eerste milieuslachtoffer waarvoor Eternit 48.000 euro smartengeld en 5.000 euro materiele schade uitkeert. De Goorse overleed onlangs. Dit naar aanleiding van een kort geding voor de Almelose rechtbank. Eternit is bereid te betalen na onderhandelingen met staatssecretaris Van Geel van VROM in december. Het bedrijf erkent nadrukkelijk geen aansprakelijkheid. Milieuslachtoffers van asbest moeten voldoen aan acht voorwaarden voor het tijdelijke Eternit-protocol. Zij moesten op 15 december 2005 nog leven en hebben bij leven een aanvraag moeten doen. Slachtoffers moeten voor 1994 zeker tien jaar in de huidige Hof van Twente hebben gewoond. Ook moeten zij aannemelijk maken dat er geen andere blootstelling aan asbest is geweest. Bron: Dagblad Tubantia Twentsche Courant, 12 april 2006.

Rechtbank Almelo: Eternit niet verantwoordelijk voor milieuslachtoffer asbest

Voormalig asbestproducent Eternit in Goor is niet verantwoordelijk voor de dood van een vrouw uit die plaats, die ziek moet zijn geworden van asbestpuin op haar erf. De uitspraak betreft de zaak van een in 2000 op 62-jarige leeftijd overleden vrouw uit Goor. Zij is geboren, getogen en overleden op een boerderij in Markelo, die ongeveer een kilometer van de Eternit fabriek ligt. In de jaren zestig en zeventig haalden zij en haar man ongeveer een keer per maand asbestafval op om het erf en de weg er naar toe te verharden. Ze schepten het in cement gebonden asbest zelf op een wagen. Volgens de rechtbank staat niet onomstotelijk vast dat haar ziekte uitsluitend is veroorzaakt door de asbestverharding. Ook had Eternit niet hoeven waarschuwen. In de jaren zeventig zou alleen bekend zijn geweest dat losse vezels mogelijk gevaarlijk waren, niet het gebonden asbestpuin. De rechters wijzen er op dat het asbestafval niet gemaakt was voor wegverharding. Dat het daarvoor toch gebruikt is, kan Eternit niet aangerekend worden. Toen rond 1984 wel duidelijk werd dat ook asbestcement gevaarlijk kon worden, hoefde Eternit ook niet te waarschuwen, aldus de rechters. Ze zijn het met Eternit eens dat de eigenaren van de asbestwegen zelf de (weg)gebruikers hadden moeten waarschuwen. Deze uitspraak van de rechtbank in Almelo kan gevolgen hebben voor andere slachtoffers van 'asbestwegen', die nog schadevergoeding van Eternit willen.Bron: Rechtspraak.nl: rechtbank Almelo, AW3306, 19 april 2006.

Claim tegen Japanse regering wegens nalatigheid asbest

Vijf asbestslachtoffers en drie nabestaanden hebben de Japanse overheid aangeklaagd wegens nalatigheid bij het invoeren van beschermende maatregelen tegen het gebruik van asbest. Zij menen dat de Japanse overheid al 70 jaar op de hoogte is van de gezondheidsrisico's van asbestblootstelling, naar aanleiding van een onderzoek in de Sennan-regio tussen 1937 en 1940. De overheid wachtte echter veel te lang met de invoering van beschermende maatregelen. De betreffende slachtoffers komen niet in aanmerking voor de financiële compensatie-regeling die de Japanse overheid onlangs afkondigde. Bron: Mainichi Daily News, 26 mei 2006.

Acht ex-Eternit bazen veroordeeld door Italiaanse rechter

Een Siciliaanse rechter heeft acht voormalige bazen van Eternit veroordeeld tot gevangennisstraffen van in totaal 20 jaar wegens verzuim om werknemers in de Siciliaanse fabriek te informeren over de gevaren van asbest. Onder de veroordeelden was de Belg Karel Vinck die in de jaren 70 aan het hoofd van Eternit Italië stond en later leiding gaf aan de het Belgisch Nationale Spoorwegbedrijf, de SNCB. Hij kreeg drie jaar voorwaardelijk wegens doodslag, maar gaat in beroep. In de Belgische krant De Tijd van 24 juni licht hij hij in een interview uitgebreid toe waarom hij zich als mens en als industrieel oneerlijk behandeld voelt door de rechter en door sommige media. Bron: De Tijd, 24 juni 2006 en Europees vakbondsinstituut Hesa, mail 28 juni 2006.

Commentaar op arrest Hoge Raad inzake proportionele aansprakelijkheid asbestbedrijf

In twee artikelen wordt ingegaan op het arrest Karamus/Nefalit van de Hoge Raad d.d. 31 maart j.l. waarin gesteld werd dat, bij onzekerheid over het aandeel in de schade van de werknemer en de tekortkoming van de werknemer, de rechter de werkgever tot vergoeding van de gehele schade mag veroordelen met vermindering van het aandeel dat aan het eigen toedoen van de werknemer valt toe te schrijven. Hiermee aanvaardde de Hoge Raad, volgens het persbericht van de griffie, het leerstuk van de proportionele aansprakelijkheid. Advocaat Kortmann schrijft in het Nederlands Juristenblad dat dit arrest voldoende aanwijzingen biedt dat de Hoge Raad welbewust heeft gekozen voor een systeem van gedeeltelijke aansprakelijkheid, maar niet voor proportionele aansprakelijkheid. Dit omdat van proportionele aansprakelijkheid alleen sprake is als zij in evenredig verband staat tot het theoretische aandeel van de aansprakelijke persoon. In het arrest is nergens te lezen dat Nefalits aansprakelijkheid in principe beperkt blijft tot haar theoretische aandeel. De Hoge Raad houdt de werkgever verplicht tot vergoeding van de "gehele schade van de werknemer". Het Britse "House of Lords" heeft kort geleden daarentegen wel het systeem van proportionele aansprakelijkheid aanvaard door te stellen dat een werkgever uitsluitend aansprakelijk kan worden gesteld voor het asbestblootstellingsrisico dat hijzelf heeft veroorzaakt.

In Letselschademagazine vragen advocaten van Kampen en Mac Lean zich af waarom de Hoge Raad 55% aanhoudt als verdeling van de aansprakelijkheid. Nu op grond van art. 7:658 BW is komen vast te staan dat blootstelling aan asbest de longkanker heeft kunnen veroorzaken, is daarmee immers in beginsel 100% aansprakelijkheid gegeven en niet 55%. Nefalit heeft immers geen bewijs aangedragen dat de mogelijk andere oorzaak "het roken" ook de schade zou hebben kunnen veroorzaken. Het resultaat van dit arrest is daarmee in beginsel gunstig voor werkgevers en verzekeraars, die onder druk staan van een stijging van bedragen die per claim uitgekeerd moeten worden. Bron: Kortmann, J.S. (2006). Karamus/Nefalit: proportionele aansprakelijkheid? NJB 26, 1404-12. Kampen, T.A.van & Mac Lean, M. (2006). Proportionele aansprakelijkheid: verdeling van aansprakelijkheid of van schade? Letselschademagazine Bulletin 2006, 4. Meer stichtingpiv.nl

Rechtbank Rotterdam: Eternit deels aansprakelijk voor mesothelioom zelfstandige

Voormalig asbestverwerker Eternit in Goor is deels aansprakelijk voor het ontstaan van de ziekte mesothelioom bij een man die als zelfstandig aannemer van 1962 tot 1994 met Eternit-asbestplaten had gewerkt. De Rotterdamse rechter heeft Eternit veroordeeld tot het betalen van 20.000 euro schadevergoeding aan de nabestaanden. Volgens de rechter is niet alleen Eternit, maar ook het slachtoffer zelf voor 50 procent aansprakelijk voor het oplopen van de dodelijke asbestziekte. Eternit moet, aldus de uitspraak, tussen 1969 en 1979 afgeweten hebben van de gevaren die het werken met asbest met zich meebrengt. De fabriek had daarover betere voorlichting moeten geven. Vanaf '79 had de man zelf zich beter op de hoogte moeten stellen van die gezondheidsrisico's. Bron: Rechtspraak.nl, 1 augustus 2006, LJN: AY5429.

Medisch nieuws

Rapport legt verband tussen asbest en kanker aan het strottenhoofd (larynx kanker)

Volgens het Amerikaanse "Institute of Medicine" is er voldoende bewijs om een oorzakelijk verband tussen asbestblootstelling en kanker aan het strottenhoofd (larynx kanker) aan te nemen. Voor maag- en darmkanker en kanker in de keelholte is dit bewijs onvoldoende. Wel zijn er aanwijzingen voor een relatie tussen deze kankersoorten en asbest. Het "Institute of Medicine" is een tak van de Amerikaanse National Academy of Sciences. In opdracht van de Senaat heeft het instituut onderzocht of asbest, buiten mesothelioom en longkanker, ook een relatie heeft met andere kankersoorten. Volgens het CBS overleden in 2005 227 mensen aan kanker aan het strottenhoofd. Bron: Europees Vakbondsinstituut Hesa, 8 juni 2006, CBS Statline. Meer http://hesa.etui-rehs.org/uk/newsevents/newsfiche.asp?pk=631

Honden belangrijk voor onderzoek naar mesothelioom

Honden kunnen, volgens epidemioloog en dierenarts Glickman, behulpzaam zijn bij onderzoek naar diverse vormen van kanker, waaronder mesothelioom. Begin jaren 80 kreeg hij van de Britse overheid subsidie voor onderzoek naar mesothelioom bij honden die in huizen met asbest leefden. Glickman constateerde een relatie tussen de aanwezigheid van asbest en de mesothelioom die de honden al zo'n 7 tot 9 jaar na blootstelling kregen. Mensen krijgen mesothelioom gemiddeld pas 30 tot 40 jaar nadat ze aan asbest blootgesteld zijn geweest. Kort geleden bleek dat honden, vanwege hun gevoelige neus, ook op een andere manier in het onderzoek betrokken kunnen worden, namelijk voor de vroeg-ontdekking van borst- en longkanker bij mensen. Dit door signalering van bepaalde stoffen die in de adem voorkomen. Bron: Sunday Times, Magazine, 7 mei 2006.

Biologische, genethische en moleculaire kenmerken van het mesothelioomgezwel

In twee artikelen wordt de huidige kennis over het mesothelioomgezwel beschreven met betrekking tot de rol van genen en chromosomen, de invloed van het sv-40 virus en de mate waarin bepaalde merkers ter identificatie kunnen worden. Bronnen: Hicks J., (2006). Biologic, cytogenetic, and molecular factors in mesothelial proliferations. Ultrastructural Pathology Jan-Feb.30(1):19-30. Ramos-Nino, M.E., et al. (2006). Cellular and molecular parameters of mesothelioma. Journal of Cellular Biochemistry, Jul 1.98(4):723-34.

Lees verder

Tabaksrook en asbest werken verschillend op de longen

Onderzoek van Wang geeft aanwijzingen dat asbest en tabaksrook elk een eigen onafhankelijke schadelijke invloed hebben op de longfunctie. Asbest heeft vooral negatief effect op de longcapaciteit en tabaksrook op het vermogen lucht op te nemen. Nymark en collega's zagen verschillen in genetische patronen tussen twee groepen longkankerpatiënten (totaal 28 personen), waarvan één groep intensief aan asbest blootgesteld was geweest. Ook zagen zij dat tabaksrook de cellen op genetisch niveau meer kwetsbaar maakt voor de schadelijke effecten van asbest. Voor dit onderzoek werd de array-CGH moluculair genethische techniek gebruikt. Bron: Nymark P. et al. (2006). Identification of specific gene copy number changes in asbestos-related lung cancer. Cancer Research Jun 1.66(11):5737-43.

Lees verder

Afweer werkt averechts bij longvlieskanker

Asbest veroorzaakt longvlieskanker (mesothelioom) doordat cellen van het afweersysteem een signaalstof (TNF-alfa) produceren die zorgt dat longvliescellen die door asbest aangetast zijn, niet sterven. Cellen uit het afweersysteem nemen de asbestvezels op, maar kunnen die niet verteren, wat ze normaal gesproken wel met schadelijke indringers doen. Ze blijven vervolgens te veel van de signaalstof TNF-alfa produceren. Die stof start processen die de longvliescellen beschermen tegen de giftige werking van asbest. De kankerverwekkende stoffen die rond de asbestvezels ontstaan, kunnen vervolgens jarenlang hun gang gaan.Dit schrijven onderzoekers van enkele Amerikaanse universiteiten in een op 23 juni j.l. online gepubliceerd artikel in de Proceedings of the National Academy of Sciences. Bron: NRC, 24 juni. Yang, H. et al. (2006). TNF- inhibits asbestos-induced cytotoxicity via a NF-B-dependent pathway, a possible mechanism for asbestos-induced oncogenesis. Gevonden op: www.pnas.org

Lees verder

Asbest leidt tot auto-immuunziekten

Amerikaanse onderzoekers hebben een relatie gevonden tussen blootstelling aan asbest en bepaalde huidziektes en reuma. Zij bestudeerden 7307 huidige en voormalige inwoners van het voormalige mijnstadje Libby in Montana, waar in de mijnen met asbest vervuild vermiculiet werd gewonnen. Inmiddels zijn al 1500 mensen ziek geworden. De onderzoekers constateerden dat oudere (ex-)mijnwerkers drie keer zoveel risico hebben op het krijgen van reuma en twee keer zoveel kans op auto-immuunziekten in het algemeen. Ook inwoners van Libby die niet in de mijnen hadden gewerkt, maar in het leger aan asbest waren blootgesteld, hadden een verhoogd risico op auto-immuunziekten. Meer onderzoek is nodig. Bron: Noonan, C.W. (2006). Nested case-control study of autoimmune disease in an asbestos-exposed population. Environ Health Perspective Aug.114(8):1243-7.

Lees verder

Britse National Health Service NHS vergoedt medicijn Alimta niet meer

De Britse gezondheidsautoriteit Nice heeft de vergoeding van het medicijn Alimta (pemetrexed) voor mesothelioom afgewezen. Dit op basis van het argument dat er niet genoeg bewijs is dat behandeling met dit medicijn beter werkt dan voordeliger behandelingen. Dit betekent dat de National Health Service NHS het middel niet meer zal vergoeden. Fabrikant Ei Lilly gaat tegen deze beslissing in beroep. Bron: Daily Telegraph, 3 juli 2006, newsinferno.com, 28 juni 2006. Meer http://www.newsinferno.com/archives/1198

Overzichtsartikel: extra kans op longkanker bij asbestblootstelling en roken is submultiplicatief

De extra kans op longkanker van iemand die én heeft gerookt én asbestvezels heeft ingeademd is meer dan een optelling, maar minder dan het product van de verhoging bij alleen roken en die bij alleen asbestblootstelling. Dit concluderen Wraith en Mengersen na een meta-analyse van de literatuur met behulp van de Bayesiaanse benadering, een statistische methode. Bron: Wraith D. & Mengersen K. (2006). Assessing the combined effect of asbestos exposure and smoking on lung cancer: a Bayesian approach. Statistics in Medicine, june 16.

Lees verder

Vaste methode voor berekening schade longkanker door asbest en roken is nog niet betrouwbaar

De Canadese patholoog BW Case schrijft in het medische tijdschrift Occupational Environmental Medicine dat het gebruik van een vaste methode om de omvang van schade bij longkanker aan roken of asbest toe te kunnen wijzen nog niet betrouwbaar is. De interactie tussen longkanker, asbestblootstelling en rookgedrag is nog niet duidelijk. Het gebruik van een individuele, praktische "common-sense" benadering waarin o.a. het beroep en de duur van een dienstverband worden meegenomen lijkt op dit moment nog de beste aanpak van schadeclaims. Bron: Case, B.W. (2006). Asbestos, smoking, and lung cancer: interaction and attribution. Commentary. Occupational Environmental Medicine, 64, 507-08.

Milieu/Veiligheid nieuws

Gezondheidsraad wil normen asbest herzien

De Gezondheidsraad pleit ervoor de normen voor asbest te herzien. Het onafhankelijke adviesorgaan schrijft dit op 9 mei in een briefadvies aan Staatssecretaris Van Geel. Dit als gevolg van een adviesaanvraag naar aanleiding van een studie waaruit is gebleken dat er in de omgeving van Goor significant meer slachtoffers dan verwacht zijn gevallen door blootstelling aan asbest die in wegen was verwerkt. De Gezondheidsraad concludeert dat de betreffende studie naar mesothelioom in de regio Goor niet voldoende informatie geeft over asbestblootstelling om de huidige grenswaarden te kunnen evalueren. Sinds 1987 beschikbaar gekomen andere wetenschappelijke kennis en inzichten doen dat echter wel. De conclusie van de commissie is dat herziening van de grenswaarden MTR en VR gewenst is. Bron: Gezondheidsraad, 9 mei 2006. Meer http://www.gr.nl/persbericht.php?ID=1358

Controle asbest door gemeenten onder de maat

De manier waarop gemeenten sloopvergunningen verstrekken is onder de maat. Gemeenten hebben met name veel te weinig aandacht voor asbest en controleren niet goed of asbestverwijdering volgens de regels gebeurt. In de op 6 juni 2006 verschenen jaarrapportage gemeentenonderzoeken constateert de VROM-inspectie dat één op de vier gemeenten onvoldoende tot slecht presteert op het gebied van de sloopvergunningen. Bij de milieutaken blijkt bij ruim eenderde van de onderzochte gemeenten de controle op naleving van het Bouwstoffenbesluit onvoldoende of slecht te zijn. De inspectie vindt het "zorgwekkend" dat veel gemeenten weinig tot geen zicht hebben op de toepassing van grond en bouwstoffen bij werken. Bron: Cobouw, juni 2006. Meer www.bwtinfo.nl

VS: schoonmakers WTC-terrein niet beschermd tegen asbest

Steeds meer mensen worden nu ziek door blootstelling aan gevaarlijke stoffen tijdens de schoonmaak van het WTC-terrein vlak na de ramp van 11 september 2001. Het grootste leed is veroorzaakt doordat de torens implodeerden en niet omvielen. Hierdoor werden ze in korte tijd verpulverd tot fijn stof bestaande uit cementpoeder en asbest. Onderzoek laat zien dat de meeste schoonmakers geen beschermende maskers droegen of deze niet gebruikten. Advocaten van de schoonmakers zeggen dat er geen centraal distributiepunt van maskers was noch een verantwoordelijke instantie die de werknemers verplichtte om de maskers te dragen. Het is echter de plicht van werkgevers om werknemers te beschermen. De gemeente New York verdedigt zich met de bewering dat al het mogelijke is gedaan om de schoonmakers bescherming te geven, maar dat een aantal van hen de waarschuwingen negeerde, omdat men de maskers te warm vond of daardoor niet met elkaar kon communiceren. De advocaten van de schoonmakers stellen dat de maskers niet geschikt waren om lang op te hebben, terwijl het werk vele uren en dagen in beslag nam. Bron: The New York Times, 5 juni 2006.

Landelijk Meldpunt asbest ontvangt veel meldingen asbestlocaties

Burgers en bedrijven uit 15 gemeenten in Gelderland en Overijssel hebben massaal melding gemaakt van asbestwegen in hun regio. Dit blijkt uit de inventarisatie van asbestwegen in de omgeving van de voormalige asbestfabrieken Asbestona in Harderwijk en Eternit in Goor die op 30 juni is afgerond. Alle bedrijven en burgers die tussen 22 mei en 1 juli een asbestweg hebben gemeld, komen in aanmerking voor de saneringsregeling van de overheid. In totaal zijn er 1.968 meldingen ontvangen. Het Landelijk Meldpunt Asbest blijft na 1 juli gewoon open. Asbest komt namelijk ook op andere plekken in Nederland in het milieu voor. Bron: Landelijk Meldpunt Asbest, 3 juli 2006. Meer http://www.senternovem.nl/meldasbest/nieuws/index.asp

Nieuwe regels voor verwijderen asbest

Sinds 28 juli 2006 zijn de regels voor het verwijderen van asbest veranderd. Dat meldt het ministerie van SZW in haar nieuwsbrief van 21 augustus. Ook gewone aannemers mogen nu asbest verwijderen als het risico op vrijkomen van asbestvezels laag is. Voor werkzaamheden met hoog risico zijn in het nieuwe Arbobesluit de beschermende maatregelen juist aangescherpt. Zowel de FNV als asbestdeskundige Henny de Swart zijn verontrust dat nu ook gewone aannemers in sommige gevallen asbest mogen verwijderen. 'Dat is spelen met de gezondheid van werknemers', aldus Nederlands grootste vakcentrale. Bron: nieuwsbrief ministerie van SZW 21 augustus 2006, FVN Nieuws 28 maart 2006, BWTinfo 10 mei 2006. Meer szw.nl
www.bwtinfo.nl

Ophef over asbestschepen

De Nederlandse autoriteiten hebben gemerkt dat het niet eenvoudig is om een schip met asbest buiten Nederland te laten slopen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het nieuws over het Mexicaanse schip de Otapan dat voor sloop van Amsterdam naar Turkije gezonden was maar daar niet toegelaten wordt. De Turkse autoriteiten protesteren omdat uit onderzoek zou blijken dat er op het schip veel meer asbest aanwezig is dan de Nederlandse autoriteiten hebben gemeld. Wat er met de Otapan gaat gebeuren, is onduidelijk. Vooralsnog ligt het voor het Griekse eiland Lesbos. Het stoomschip Rotterdam is voor renovatie in Polen, maar er gebeurt al lange tijd niets omdat eerst een aantal (niet gemelde) jute zakken met kleding met asbestresten verwijderd moet worden en terug naar Nederland gestuurd. De Polen doen dat niet. De Franse overheid was eerder dit jaar al gedwongen het Franse schip de Clemenceau naar Frankrijk terug te halen maar heeft recentelijk een succesje behaald met het schip "France". Ondanks protesten van milieu-organisaties heeft het Indiase hooggerechtshof namelijk toegestemd in de sloop van dit schip op een Indiase werf. Het voormalige cruise-schip bevat meer dan 900 ton asbest en andere gevaarlijke stoffen. Bron: NOS, ANP, Financial Times: diverse data in augustus.

Politiek nieuws

ABB betaalt 1,5 miljard euro aan Amerikaanse asbestslachtoffers

Het Zwitsers-Zweedse machine- en elektroconcern ABB heeft na een jarenlange juridische strijd een schikking kunnen treffen met Amerikaanse asbestslachtoffers. Aan de overeenkomst hangt een prijskaartje van 2 miljard dollar, of 1,5 miljard euro. De zaak bracht het concern in 2002 op de rand van het bankroet. Bron: De Tijd, 3 april 2006

Verenigd Koninkrijk: verruiming regels vergoeding asbestgerelateerde longkanker

Op 6 april j.l. zijn de Britse "Social Security (Industrial Injuries) (Prescribed Diseases) Regulations" voor een uitkering wegens asbestgerelateerde longkanker versoepeld. Dit door verdeling van de groep asbestgerelateerde longkanker in twee categorieën. De eerste categorie betreft mensen met longkanker en asbestose die beroepsmatig direct of indirect met asbest in aanraking zijn geweest. De tweede categorie omvat mensen met zgn. hoog-risicoberoepen, zoals isoleerders, die intensief aan asbest zijn blootgesteld, longkanker hebben gekregen, maar geen asbestose. Beide categorieën krijgen een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering vanaf het moment dat zij na 6 april 2006 een claim indienen. Bron: International Ban Asbestos Secretariat, 13 april 2006. Meer http://www.ibas.btinternet.co.uk/

Owens Corning betaalt twee biljoen usd. aan asbestslachtoffers

Owens Corning, 's werelds grootste producent van isolatie-producten, heeft de Amerikaanse curator een voorstel gedaan om 5,2 biljoen usd. voor asbestslachtoffers te reserveren. Deze schikking zou een faillissement van het bedrijf voorkomen. Bron: International Herald Tribune, 11 mei 2006.

Asbestslachtoffers demonstreren in Brussel

Op 14 mei j.l. demonstreerden in Brussel honderden asbestslachtoffers en hun familieleden tegen het beleid van de Belgische regering. De Belgische overheid is namelijk nog steeds niet bereid het leed van deze slachtoffers te erkennen. Alleen bepaalde groepen beroepsgebonden slachtoffers komen in aanmerking voor een schadevergoeding. In de rechtspraak wordt "verwijtbaar gedrag" niet erkend, iets waarvan Belgische werkgevers profiteren. Bron: International Ban Asbestos Secretariat, 20 mei 2006.

Meer http://www.ibas.btinternet.co.uk/Frames/f_brus_dem_asb_vic_0506.htm

Internationale Arbeidsorganisatie ILO neemt asbestresolutie aan

De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) schat dat wereldwijd jaarlijks 100.000 mensen overlijden aan aandoeningen die het gevolg zijn van blootstelling aan asbest. In dat kader nam de algemene vergadering van de ILO op 15 juni een resolutie aan die tot doel heeft de blootstelling van werknemers aan asbest te beperken. De resolutie stelt dat een totale uitbanning van asbest in de toekomst en een streng gecontroleerd gebruik van asbest nu de beste middelen zijn om werknemers tegen blootstelling te beschermen.Verder mag de "Asbestos Convention 1986 (No. 162)" niet gebruikt worden als rechtvaardiging voor een voortdurend gebruik van asbest. Bron: ILO, 15 juni 2006. Meer http://www.ilo.org/public/english/bureau/inf/pr/2006/34.htm

Thailand gebruikt asbest omdat het goedkoop is en minder gevaarlijk dan roken

Thailand importeert jaarlijks ongeveer 200.000 ton chrysotiel (wit asbest) voor gebruik in de bouw in cementproducten. De Thaise directeur van het Industrieel Bureau voor Gevaarlijke Stoffen meldt op 14 mei in de Thaise krant The Nation dat het risico op kanker door het wonen en werken in een gebouw met asbest vele malen kleiner is dan door roken (resp. 2,37 per 10.000 in vergelijking tot 880 per 10.000 door roken). Dit risico moet genomen worden omdat het substituut voor asbest voor Thailand veel te duur is. Hij wordt daarin ondersteund door de Zwitserse toxicoloog prof. David Bernstein die stelt dat niet alle asbestsoorten gevaarlijk zijn. We kunnen, volgens Bernstein, chrysotiel, onder bepaalde condities veilig gebruiken. Hij voegt daaraan toe dat Japan een asbestboycot ging ondersteunen nadat geconstateerd was dat havenarbeiders risico hadden op longkanker, echter zonder in aanmerking te nemen dat de slachtoffers ook zware rokers waren. Bernstein meldt verder onafhankelijk te zijn in zijn oordeel, iets wat op 21 mei tegengesproken wordt door Laurie Kazan Allen van het International Ban Asbestos Secretariat. Zij vermeldt dat Bernstein aanzienlijke financiële steun heeft gekregen van de Canadese asbestindustrie voor het verkondigen van de stelling dat wit asbest ongevaarlijk is. Ook vertelt zij dat er ontegenzeggelijk internationaal wetenschappelijk en epidemiologisch bewijs is dat alle soorten asbest gevaarlijk zijn. Bron: The Nation (Thailand), 14 en 21 mei 2006.

België: Eternit zwaar onder vuur

In de omgeving van de vroegere asbestfabriek in het Vlaamse Kapelle-op-den-Bos zullen nog veel mensen sterven aan longziekten veroorzaakt door blootstelling aan asbest. Niet alleen werknemers, maar ook familieleden en omwonenden hebben de schadelijke vezels ingeademd, en sterven twintig of dertig jaar later aan longvlies- of buikvlieskanker. Het asbestprobleem is in België te lang verzwegen, zowel door de overheid als door het bedrijf Eternit. Dit schrijven de journalisten Marleen Teugels en Nico Krols in het Belgische weekblad Knack. Terwijl vanaf midden jaren tachtig in meerdere landen een verbod op asbest werd uitgevaardigd, bleef de Belgische industrie asbest produceren tot 1998. Eternit verdedigt zich door te zeggen dat er nog onvoldoende alternatieven beschikbaar waren voor asbest, dat de verpakking sinds het begin van de jaren tachtig wel een waarschuwing droeg en dat de risico's moeilijk in te schatten waren. Werknemers en hun familieleden die ziek worden, krijgen van Eternit een eenmalige uitkering van 42.000 euro bovenop de beroepsziektenuitkering. Milieu-slachtoffers krijgen echter niets. Bron: De Standaard, 5 juli 2006.

Canadese plaats "Asbestos" wil nieuwe naam

De burgemeester van het Canadese "Asbestos" wil een nieuwe naam voor zijn gemeente, omdat Asbestos te veel aan kanker doet denken. Een deel van de 6.700 inwoners van Asbestos is het niet met hem eens. Daarom komt er een publiek debat, waarna over de naamsverandering zal worden gestemd. Asbestos dankt zijn naam aan de gelijknamige delfstof, die er sinds de jaren 1870 wordt gewonnen. Nu werken er nog maar 300 mensen gedurende de helft van het jaar in de asbestindustrie, tegenover 3.000 op het hoogtepunt in de jaren zeventig. Bron: De Standaard, 15 juli 2006.

Frans asbestcompensatiefonds meldt sterke toename in aantal vergoedingen aan asbestslachtoffers

Het Franse asbestslachtoffercompensatiefonds FIVA heeft in 2005 8469 claims ontvangen van asbestslachtoffers of nabestaanden. Dit betekent een stijging van 5,3% ten opzichte van 2004. 96% van de aanvragers is man met een gemiddelde leeftijd van 62 jaar. 85% is via het werk met asbest in aanraking gekomen. Meer dan de helft komt uit Noord Frankrijk. Sinds de oprichting in 2001 heeft FIVA 31.262 aanvragen ontvangen en meer dan een biljoen euro aan vergoedingen uitgegeven. De vergoeding voor een kwaadaardige aandoening door asbest ligt rond de 60.000 euro. Bron: Financial Times, 11 juli, Europees Vakbondsinstituut Hesa, 26 juli 2006. Meer http://hesa.etui-rehs.org/uk/newsevents/newsfiche.asp?pk=679

Japan: 4000 aanvragen voor vergoeding gezondheidsschade door asbest

Sinds maart dit jaar kunnen niet-beroepsgebonden asbestslachtoffers in Japan een vergoeding aanvragen voor medische kosten en overlijdenskosten. Er zijn inmiddels 4000 aanvragen gedaan, door slachtoffers zelf of nabestaanden. 70% (2710) van de aanvragen komt van omwonenden van asbestfabrieken, waarvan slechts een klein deel (209) is geaccepteerd. In 207 gevallen ging het hierbij om mesothelioom, in 2 gevallen om asbestgerelateerde longkanker. 30% (1257) betreft aanvragen van nabestaanden van (ex-)werknemers die meer dan vijf jaar geleden aan mesothelioom of asbestgerelateerde longkanker zijn overleden. Hiervan zijn 111 aanvragen geaccepteerd. Bron: The Asai Shmibun, Europees Vakbondsinstituut Hesa, 6 juli 2006. Meer http://hesa.etui-rehs.org/uk/newsevents/newsfiche.asp?pk=664

Japanse overheid erkent asbestschade huisgenoot

Het Japanse milieu-agentschap (Environmental Restoration and Conservation Agency) heeft erkend dat het overlijden van een man aan mesothelioom te wijten is aan indirecte blootstelling aan asbest via de werkkleding van zijn vader. Deze beslissing gaat in tegen de uitspraak van het Japanse Hooggerechtshof dat er onvoldoende bewijs voor deze relatie was. Bron: The Yomiuri Shimbun, 15 juli 2006.

Verenigd Koninkrijk: politiek corrigeert rechtspraak House of Lords

In mei dit jaar kondigde Het Britse "House of Lords" een ruling af die stelde dat asbestslachtoffers of hun nabestaanden alle werkgevers aansprakelijk moeten stellen waar zij mogelijk met asbest in aanraking zijn geweest. Voorheen kon men, net als in Nederland, een volledige schadevergoeding eisen van de zogenaamde "meest gerede werkgever". Nu was dat niet meer zo. Hierop kwam veel protest van vakbonden, slachtofferverenigingen en advocaten die zagen dat veel slachtoffers met lege handen bleven zitten omdat werkgevers niet meer opgespoord konden worden. Inmiddels heeft de Britse regering deze situatie teruggedraaid door een voorstel goed te keuren dat inhoudt dat slachtoffers slechts één relevante werkgever voor de volledige schade aansprakelijk kunnen stellen. Bron: Europees Vakbondsinstituut Hesa, 26 juli 2006. Meer http://hesa.etui-rehs.org/uk/newsevents/newsfiche.asp?pk=676

WHO consulteert publiek over asbestziekten

De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) vraagt de mening aan deskundigen en organisaties over de gezondheidsrisico's van verschillende soorten asbest en substituten. Dit aan de hand van een conceptdocument dat opgesteld is door het International Programme for Chemical Safety en de International Agency for Research on Cancer. Het document stelt dat er geen veilige drempelwaarde voor asbestblootstelling is en dat de substituten veiliger zijn. Blootstelling van werknemers en andere gebruikers is moeilijk controleerbaar en asbestverwijdering is erg duur en moeilijk op een veilige manier uit te voeren. Bron: Europees Vakbondsinstituut Hesa, 26 juli 2006. Meer http://hesa.etui-rehs.org/uk/newsevents/newsfiche.asp?pk=675

Japanse fabriek Kubota compenseert 13 milieu-asbestslachtoffers

De Japanse fabriek Kubota compenseert nu ook mesothelioomslachtoffers die tussen 1954 en 1995 binnen anderhalve kilometer van de de asbestfabriek hebben gewoond. Eerder was de grens 1 km rondom de fabriek. Dit betekent dat nu 13 mesothelioompatiënten wel in aanmerking komen voor een vergoeding. In de fabriek werd met het meest gevaarlijke blauwe asbest (crocidoliet) gewerkt. Bron: The Yomiuri Shimbun, 25 augustus 2006. Meer www.yomiuri.co.jp