menu

Nieuwsbrief 48 - maart 2017

Bedrijfshistorisch onderzoek belangrijk voor asbestslachtoffers

Een van de bijzondere aspecten van de asbestproblematiek is de uitgestrekte latentietijd. Er gaat een zeer lange periode overheen tussen het moment van blootstelling en het optreden van de asbestziekte. Volgens de laatste berekeningen van het IAS passeert er inmiddels gemiddeld vijftig jaar tussen het eerste contact met asbest en het ontstaan van mesothelioom. Dat levert problemen op voor asbestslachtoffers om een schadevergoeding te verkrijgen.

Lees verder

IAS nieuws

Eerste Machiel van der Woude Stipendium uitgereikt

Het eerste Machiel van der Woude stipendium is op 20 januari 2017 uitgereikt aan Ivo Wiertz. De onderzoeker van het St Antonius ziekenhuis Nieuwegein kan met het stipendium een onderzoek doen naar de genetische aanleg voor het krijgen van de ziekte asbestose. 

Lees verder

Epidemiologisch nieuws

Asbest en longkanker

Asbestblootstelling kan naast mesothelioom en asbestose ook longkanker veroorzaken. Synergy is een in 2007 gestart patiënt-controleonderzoek. Het omvat 14 grote studies in verschillende landen waar longkankerpatiënten zijn vergeleken met een controlegroep die niet ziek is. Het voordeel van dit soort onderzoeken is dat er veel informatie over leefstijlfactoren verzameld kan worden. Asbestblootstelling was een van de onderzoeksthema's. Geconcludeerd wordt dat het risico op longkanker bij lagere niveaus van asbestblootstelling relatief hoger is dan bij hogere niveaus. Bron: Olsson, A.C. e.a (2017)

Asbestrisico scheepsbouw en sloop

Amerikaanse arbeiders die tussen 1950 en 1964 op een scheepswerf in Baltimore hebben gewerkt, hebben een hoger dan gemiddeld risico op mesothelioom. Een derde van de scheepsslopers in Bangladesh heeft door contact met asbest een hoog risico op longziektes, aldus de organisatie voor beroepsgerelateerde veiligheid en gezondheid van dat land. Bron: bdnews24.com, 2 februari 2017;  Rusiecki, J. e.a. (2017); surviving mesothelioma, 12 februari 2017 

Asbest, roken en longkanker

Asbest en tabak verhogen samen het risico op longkanker meer dan elk afzonderlijk. Op basis van een overzichtsstudie concludeert El Zoghbi dat onduidelijk is hoe hoog dit extra risico is. Bron: El Zoghbi, M. e.a. (2017) 

Ontwikkeling mesothelioom in de VS

Het aantal mensen dat in de Verenigde Staten mesothelioom krijgt neemt toe, met name in de oudste leeftijdsgroep (boven de 85 jaar). Deze groep is waarschijnlijk slachtoffer van asbestblootstelling lang geleden. Hoewel het aantal jongeren (35 tot 64 jaar) afneemt, lijkt het nog steeds significante aantal slachtoffers in deze groep erop te wijzen dat beroeps- en milieugerelateerde asbestblootstelling nog steeds plaatsvindt. In totaal zijn tussen 1999 en 2015 45.221 Amerikanen aan mesothelioom overleden. Het jaarlijks aantal is gestegen van 2.479 in 1999 tot 2.597 in 2015. Bron: Mazurek, jm e.a. (2017)

Regionale spreiding mesothelioom in Duitsland

Mesothelioom komt in Duitsland met name voor in het westen, in gebieden waar voorheen scheepsbouw en staalindustrie was. Bremen en Hamburg zijn de steden met de hoogste incidentie. Tussen 2009 en 2013 zijn in de Duitse kankerregistraties totaal 7547 gevallen van mesothelioom geregistreerd. Gemiddeld ging het per jaar om 1198 mannen en 312 vrouwen. Bron: Lehnert, M. (2017)

Asbest en Gezondheid nieuws

Asbest ontbreekt in boek 160 jaar Etna

In 2016 bestond het merk Etna 160 jaar. Een boek beschrijft de geschiedenis van de Bredase ijzergieterij die in 1856 werd opgericht door Cornelis Klep. De gieterij was producent van onder meer kachels en fornuizen en groeide uit tot een van de grootste werkgevers van Breda. Wat in het boek ontbreekt is het asbestverhaal. Een van de nabestaanden van een aan mesothelioom overleden oud-medewerker roept op dit verhaal alsnog op te nemen. Inmiddels heeft het bedrijf dat nu eigenaar is van de merknaam Etna toegezegd dat alsnog een passage over de betrokken medewerker in het boek zal worden opgenomen. Bron: BN de Stem, 28 januari 2017 

Nieuwsbrief Asbestslachtoffersvereniging Nederland

De Asbestslachtoffersvereniging Nederland (AVN) introduceert in de decembernieuwsbrief haar nieuwe voorzitter Jan Verschoor en de de directeur van het IAS Jan Warning. Daarnaast geeft dr. Robert Peric, longarts-oncoloog bij het Erasmus MC een overzicht van de stand van het onderzoek naar mesothelioom. Bron: AVN, januari 2017 

Asbest bij brand: wat moet je doen?

Als je in de buurt bent van een brand waarbij asbest kan vrijkomen, is het goed om op je fietsbanden en schoenzolen te letten. Zie je daarop brokstukken of kleine restanten van platen, spoel de band of schoen dan goed af. Mocht je stukken asbestplaat al naar binnen hebben gelopen onder je schoen, neem dan de plekken met een natte doek af. Spoel de doek eventueel tussentijds schoon, zodat je de plekken op de vloer echt goed schoonmaakt. Wat je in ieder geval niét moet doen, is de in huis meegenomen stukken asbest stofzuigen. Daarmee verspreid je de asbestdeeltjes juist in de lucht, waardoor je het risico loopt ze gedurende een langere tijd in te ademen. Bron: RTV Noord, 16 januari 2017.

Taiwan en asbest

Een 40 minuten durende documentaire laat de gevolgen van asbestgebruik in Taiwan zien. Het land verbood in 2013e verkoop van asbestplaten verboden, maar het gebruik van sommige andere asbesthoudende producten is nog steeds toegestaan. Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 5 januari 2017

Juridisch nieuws

Asbestverleden blijft Eternit achtervolgen

Een artikel in het Belgische tijdschrift De Tijd beschrijft de rechtzaken die momenteel tegen Eternit in België en Italië gevoerd worden. In 1997 stopte Eternit België met het gebruik van asbestvezels in zijn producten. In 2002 bande Etex het gebruik van asbest wereldwijd volledig uit zijn productieproces. Bron: De Tijd, 3 januari 2017 

Vergelijking problematiek mesothelioom en asbestgerelateerde longkankerslachtoffers

Jasper van Ittersum beschrijft in zijn Masterscriptie Civiel Recht de gronden voor de bijzondere regelingen ten behoeve van beroepsgerelateerde mesothelioomslachtoffers en bestudeert en of ook longkankerslachtoffers daarvoor in aanmerking moeten kunnen komen. De auteur zet o.a. uiteen wat in medisch en arbeidshygiënisch opzicht de overeenkomsten en verschillen zijn tussen deze twee ziekten. Vervolgens weegt hij de argumenten voor en tegen een gelijkschakeling van de twee groepen van (ex-)werknemers en analyseert hij de daaruitvolgende praktische obstakels, ook in termen van kosten en baten. Bron: redactie Nederlands Juristenblad, 12 januari 2017p

Geen schuldigen asbestdrama SS Rotterdam

Het ministerie van Wonen heeft laten onderzoeken of bestuurders van corporatie Woonbron financieel aansprakelijk kunnen worden gesteld voor het fiasco met het hotelschip SS Rotterdam. Het onderzoek werd uitgevoerd door Woonbron zelf en het antwoord luidde nee. In 2005 kocht Woonbron het cruiseschip om het om te bouwen tot toeristische trekker. De kosten werden geraamd op 25 miljoen euro, maar het liep volledig uit de hand, onder meer omdat het schip vol bleek te zitten met asbest. In het definitieve rapport staat dat de financiële, volkshuisvestelijke schade van het project ss Rotterdam 267,2 miljoen euro groot is. Bron: AD/Rotterdams Dagblad, 19 januari 2017 

Japanse overheid moet 176 miljoen yen vergoeden

Het Sapporo District Gerechtshof beveelt de Japanse regering om totaal 176 miljoen yen (bijna 1,5 mln euro) te compenseren aan 33 asbestslachtoffers. Reden: de Japanse staat zou rond 1980 hebben verzuimd werkgevers te informeren over de noodzaak stofveilige maskers te gebruiken. De slachtoffers zelf hadden oorspronkelijk 41 producenten van bouwmaterialen aansprakelijk gesteld en daarbij totaal 962,5 mln yen schadevergoeding geclaimd. De rechter oordeelt echter dat de producenten niet aansprakelijk gehouden kunnen worden. Bron: japantimes, 15 februari 2017 

Rechtbank Rotterdam: beroep op verjaring slaagt niet

Een man was tussen 1963 en 1969 als scheepsbeschieter werkzaam op een scheepswerf. Hij stelde tijdens zijn werkzaamheden aan asbest te zijn blootgesteld als gevolg van in zijn omgeving door een isolatiebedrijf uitgevoerde isolatiewerkzaamheden. Op 27 december 2014 overleed hij aan mesothelioom. Het isolatiebedrijf beroept zich op verjaring van de vordering. De rechter oordeelt dat dit beroep naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, waardoor de vordering niet is verjaard. De weduwe moet nader bewijs van de gestelde asbestblootstelling aanleveren om aanspraak te maken op schadevergoeding. Bron: rechtbank Rotterdam, 25 januari 2017

Medisch nieuws

Verschil mannen en vrouwen bij mesothelioom

De Amerikaanse chirurg Rafael Bueno geeft een verklaring waarom vrouwen in het algemeen een betere prognose bij mesothelioom hebben dan mannen. Dit naar aanleiding van het onderzoek van De Rienzo. Bron: mesothelioma.com, december 2016 

Experimenteel onderzoek/nieuwe medicijnen

Het Nederlands Kankerinstituut is betrokken bij experimenteel onderzoek naar het immuuntherapie middel nivolumab dat mogelijk uitbehandelde mesothelioompatiënten kan helpen. Kuete meldt dat een organische component in bepaalde Afrikaanse planten mesothelioomcellen doodt. Volgens Tatsuta zou een plantachtig diertje dat op de Indonesische zeebodem leeft misschien kunnen helpen. Caronia meldt een minder belastende methode om mesothelioompatienten te opereren. Volgens Kitajima kan een FDG PET/CT-scan helpen bij het bepalen van de prognose bij mesothelioom.

Mogelijk relatie tussen melanoom en mesothelioom

Zweeds onderzoek geeft aanwijzingen dat mensen die aan asbest zijn blootgesteld en eerste graads familieleden met melanoom (huidkanker) hebben, mogelijk een hoger risico lopen om mesothelioom te krijgen. Bron: Frank, C. e.a. (2017)

Overzichtsstudies mesothelioom

Mesothelioom in het vlies rondom de testikels is zeer zeldzaam. De relatie met asbest is bij deze vorm van kanker onduidelijk. Ramirez Sevilla beschrijft de kenmerken. Creaney en Hassan beschrijven de ontwikkelingen in het onderzoek naar biomarkers, met name mesotheline, de enige biomarker die voor klinisch gebruik is erkend en die als immuuntherapie middel gebruikt kan worden. Bibby beschrijft de ontwikkelingen in onderzoek, diagnostiek en behandeling van mesothelioom. Ball meldt dat de psychische zorgbehoefte van mesothelioompatienten verschilt van die van longkankerpatienten. 

Asbestvezels in de galblaas gevonden

Italiaans onderzoek laat zien dat asbestvezels in de galblaas terecht kunnen komen. Dit verklaart waarom sommige mesothelioompatienten ook afwijkingen aan de galblaas hebben. Bron: Grosso, F. e.a. (2017)

Overleving Britse mesothelioompatienten neemt licht toe

Britse mesothelioompatienten die in 2014 de diagnose mesothelioom kregen, leven iets langer dan de groep die tussen 2008 en 2012 ziek werd. Het percentage dat een jaar na diagnose nog leeft is gestegen van 40 naar 43%. Aldus een rapport van de Royal College of physicians. Het college analyseerde gegevens van 2179 patiënten die in 2014 de diagnose mesothelioom kregen. Bron: Royal College of physicians, december 2016

Milieu/Veiligheid nieuws

Europa dumpt nog steeds schepen op Aziatische sloopstranden

Ondanks een internationaal verdrag, worden de meeste afgedankte zeeschepen nog altijd voor sloop op Aziatische stranden gedumpt. Vooral Europese reders zoeken deze goedkope optie, blijkt uit onderzoek. Vorig jaar hebben ook twee Nederlandse reders afgedankte schepen op omstreden locaties laten slopen. Dat zegt Shipbreaking Platform, een internationale coalitie van mensenrechten- en milieuorganisaties in Brussel. In 2016 zijn wereldwijd 862 zeeschepen gesloopt. Daarvan werden 668 op vervuilende en onveilige manier ontmanteld op sloopstranden, aldus het platform. De coalitie vraagt de Europese commissie in te grijpen. Onlangs maakte een krant in Bangladesh bekend dat een derde van de scheepsslopers door contact met asbest een hoog risico op longziektes heeft. Bron: Trouw, 4 februari 2017

Politiek nieuws

15 miljoen voor verwijdering asbestdaken in 2017

Tot en met 2019 is jaarlijks een subsidie van 15 miljoen euro beschikbaar voor het verwijderen van asbestdaken. Indien een aanvraag tijdig wordt ingediend, maar het subsidieplafond al is bereikt, verschuift de datum van ontvangst naar 1 januari in het daaropvolgende kalenderjaar. De regeling vervalt met ingang van 1 januari 2020. De subsidie bedraagt € 4,50 per m2 verwijderd asbestdak met een maximum van €25.000 per adres. Men  kan alleen in aanmerking komen als de oppervlakte van het geïnventariseerde asbestdak meer dan 35 m2 bedraagt. Dakbeschot komt niet in aanmerking voor deze regeling. Bron: asbestmagazine.nl, 17 januari 2017

Eenduidige communicatie asbestdakenverbod

Consumentenvoorlichtingsorganisatie Milieu centraal en Kenniscentrum InfoMil hebben in opdracht van het Ministerie van IenM een asbest kernboodschap opgesteld die het publiek op eenduidige wijze informeert over het aanstaande dakenverbod. Het streven is dat partijen zoals provincies, gemeenten en eventuele koepelorganisaties zoveel mogelijk dezelfde boodschap gebruiken. Bron: Kenniscentrum Infomil, januari 2017

Fonds voor asbestslachtoffers in Zwitserland

De Zwitserse regering heeft besloten een compensatiefonds op te zetten voor asbestslachtoffers die niet in aanmerking komen voor een uitkering via een beroepsrisicoverzekering. Het fonds krijgt een budget van CHF 100 mln (ca. 94 mln euro). De bouw- en verzekeringbranche zullen tot 2025 vrijwillig bijdragen aan het fonds. Bron: swissinfo.ch, december 2016 

Antwoord kamervragen asbestzaak Dodewaard

Bezoekers die in 2011 een beursgebouw in Dodewaard hebben bezocht zijn niet geïnformeerd over een mogelijke blootstelling aan asbestvezels. Dat heeft Staatssecretaris Dijksma (IenM) bevestigd in antwoord op Kamervragen van de SP over de asbestzaak in Dodewaard. Volgens Dijksma heeft  in november 2011 het bevoegd gezag, de gemeente Neder-Betuwe, de fabriek gesloten. In de periode van september 2011 tot november 2011 heeft er in ieder geval een Versbeurs plaatsgevonden waarbij honderden mensen de besmette ruimten hebben betreden. Ook vonden er werkzaamheden plaats op het terrein van de fabriek. Het is de verantwoordelijkheid van eigenaren en beheerders van gebouwen om bij asbestgevaar het gebouw af te sluiten en te laten saneren. 'In deze zaak hebben de beheerders van het gebouw de wet overtreden en zijn hiervoor vervolgd en veroordeeld. Van de vervolging en veroordeling gaat een waarschuwing uit naar andere pandbeheerders', aldus Dijksma. Bron: arbozone.nl, december 2016 

Onrust door verbod op asbestdaken

Circa een half miljoen huishoudens heeft een asbesthoudend dak. Die daken beginnen na vijftien à twintig jaar te verweren. Daarom moeten ze voor 2024 allemaal gesaneerd en vervangen zijn, want dan zijn de jongste daken circa 30 jaar. Het tv-programma Kassa laat ongeruste burgers zien die zorgen hebben over de financiering van de verwijdering van hun asbestdak. Verder zitten veel landbouwbedrijven in de financiële problemen en hebben helemaal geen geld om asbestdaken te vervangen. Daarnaast blijken veel asbestsaneerders niet met de nieuwe saneringsregels voor werkbakken van hoogwerkers uit de voeten te kunnen, aldus SGP-kamervragen.

Rijk pakt asbestdakenverbod verkeerd aan

In 2024 moeten alle asbestdaken zijn opgeruimd. Met de huidige aanpak lukt dat nooit, waarschuwt adviseur Matthijs Wetterauw van Arcadis in Assen. "Niemand kijkt naar de risico’s van bepaalde plekken. Daardoor blijven we straks met de probleemgevallen zitten’’.
Actal, het Adviescollege toetsing regeldruk adviseert regering en Tweede Kamer om de regeldruk voor bedrijven, professionals en burgers zo laag mogelijk te maken. In een advies aan staatssecretaris Dijksma constateert dit college dat de onderbouwing van het Asbestdakenverbod 2024 onvolledig is. Actal adviseert alle regeldrukeffecten in beeld te brengen. Bron: Dagblad van het Noorden, 30 januari 2017; actal.nl, 6 februari 2017 

Wijziging Wet Milieubeheer over asbest en asbesthoudende producten

Een nieuwe bepaling in de Wet Milieubeheer geeft de mogelijkheid om per Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) de plicht op te leggen om asbest(producten) in bouwwerken en milieu te verwijderen. Bron: mkb.nl, 14 februari 2017

25 mln dollar voor slachtoffers Libby vermiculietmijn

De Amerikaanse staat Montana betaalt in totaal 25 mln dollar schadevergoeding aan meer dan 1000 slachtoffers van asbest afkomstig uit de vermiculietmijn bij de plaats Libby. Het gaat om vergoedingen die variëren van 10.500 tot 60.000 dollar per persoon voor mensen die inmiddels ziek zijn geworden en niet zelf in de mijn hebben gewerkt, maar bijvoorbeeld als omwonende of als huisgenoot van een mijnwerker aan asbest zijn blootgesteld. De mijn is sinds 1992 gesloten. Bron: AP/Startribune, 20 januari 2017 

Antwoord kamervragen over verschillende asbestrisico s

Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) reageert op kamervragen over de risico’s van asbestverwijdering door particulieren, het bouwen op met asbest verontreinigde grond, asbestcement in drinkwaterleidingen en asbesthoudende talkproducten. Daarnaast beantwoordt de staatssecretaris vragen over de handhaving van asbestregelgeving en over waarom er waarom er nog geen verplichte asbestinventarisatie is van openbare gebouwen zoals scholen en ziekenhuizen. Bron: rijksoverheid.nl, 23 februari 2017 

Canada plant asbestverbod per 2018

De Canadese federale regering heeft aangekondigd naar een asbestverbod met ingang van 2018 toe te werken. 10 jaar geleden ging de laatste asbestmijn in Canada dicht. Bron: Reuters, 15 december 2016 

3400 boeren verwijderen asbest

Ruim 3400 actieve en voormalige agrarische ondernemers en particulieren in het buitengebied saneerden in de periode van 2013 tot en met 2016 met steun van de provincies bijna vier miljoen vierkante meter asbestdak. Ze plaatsten in het kader van de regeling ‘Asbest eraf, zonnepanelen erop’ nieuwe daken met ruim 89 megawattpiek aan zonnepanelen terug. Omgerekend kunnen daarmee bijna 23.000 huishoudens van energie worden voorzien. Bron: ipo.nl, 2 maart 2017

Landelijk Asbestvolgsysteem verplicht vanaf 1 maart 2017

Vanaf 1 maart 2017 moeten asbest-inventarisatiebureaus en asbestverwijderingsbedrijven het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) gebruiken. Het LAVS is een webapplicatie die de asbestgegevens bijhoudt van elke fase in de asbestverwijderingsketen. Dus vanaf de asbestinventarisatie tot aan de stort. Bron: Lavsinfo.nl, 1 maart 2017 

Asbestcompensatie in Japan

Via de beroepsgerelateerde compensatieregelingen zijn in Japan in 2015 aan meer dan 1000 asbestslachtoffers uitkeringen toegekend wegens een asbestgerelateerde ziekte. De groep bestond uit 551 mesothelioom- en 381 longkanker patienten. Bron: International Ban Asbestos Secretariaat, 21 december 2016